Bij druk en ongeconcentreerd gedrag een jaartje extra ‘kleuteren’?

In heel wat klassen waar ik op stagebezoek kom, loopt er wel zo’n kleuter rond: druk, snel afgeleid van zijn spel, fladderend van de ene speelhoek naar de andere… Bij zulk gedrag maak ik me dan toch al gauw zorgen. Heeft zo’n kind meer risico op leerproblemen later? Gaat die wel klaar zijn om naar het eerste leerjaar te gaan?

Moeten we ons meteen grote zorgen maken bij druk en ongeconcentreerd gedrag? Uit het doctoraatsonderzoek van de Nederlandse onderwijskundige Davidse (2014) blijkt van niet. De zogenaamde ‘besturingsfuncties’ of ‘executieve functies’ zijn immers sterk veranderlijk tot de leeftijd van 7 jaar. Deze omvatten o.a.:

  • zich kunnen concentreren
  • inhibitie: bepaald gedrag kunnen stoppen of afremmen, zich verzetten tegen afleidende prikkels
  • informatie kunnen onthouden en bewerken
  • instructies kunnen volgen
  • regels kunnen toepassen in nieuwe situaties

De beheersing van deze vaardigheden op 4-jarige leeftijd is geen goede voorspeller voor de lees-, schrijf- en rekenvaardigheid twee jaar later. Deze vaardigheden zijn bij kleuters immers nog volop in ontwikkeling. Wat wel een goede voorspeller blijkt, is groei in deze vaardigheden tussen ongeveer 4 en 6 jaar. We moeten ons dus wel zorgen maken als er te weinig groei is in de executieve functies.

Een matige werkhouding en een korte spanningsboog hoeft dus niet noodzakelijk te leiden tot een jaartje extra ‘kleuteren’. Belangrijk is dat de kleuteronderwijzer de groei in de executieve functies opvolgt en stimuleert. Als er voldoende groei is, hoeven we ons geen zorgen te maken. Gelukkig biedt de dagelijkse klaspraktijk heel wat oefenkansen aan kinderen om te groeien in de executieve functies. Bijvoorbeeld bij het tellen, rijmen, hun naam schrijven, een memoryspel,… leren kinderen spontaan informatie te onthouden en zich te concentreren. Het oefenen in het begrijpen van instructies komt haast dagelijks aan bod.

Laat kleuters die het moeilijk hebben met de executieve functies niet aan hun lot over, maar help hen hierin te groeien. Extra instructies op maat kunnen hen helpen:

  • Ik ga het versje eerst zelf zeggen. Jij luistert en zegt niks. Als ik klaar bent, mag je pas iets zeggen. (zich kunnen concentreren, inhibitie)
  • Kijk, ik ga het even voordoen. Goed volgen hé, zodat je weet wat je moet doen. (instructies volgen)
  • Voor we kunnen spelen moet ik nog twee dingen vertellen. Luister goed… (zich kunnen concentreren)

Zie de kleine stapjes die de kleuter zet in het ontwikkelen van executieve functies en benoem deze. Zo worden kleuters zich meer bewust van het belang ervan:

  • Ik zag dat je iets wilde roepen in de kring, maar je dacht er toch op tijd aan om je vinger op te steken. Fijn hoor!
  • Je hebt aandachtig geluisterd toen Mika het spelletje uitlegde en zo kon je meteen goed meespelen. (instructies volgen)
  • Je hebt goed je beurt afgewacht.  Dat is niet altijd makkelijk, hé. Nu is het aan jou om met de dobbelsteen te rollen. (inhibitie)

Meer lezen:

Bronnen:

5 gedachtes over “Bij druk en ongeconcentreerd gedrag een jaartje extra ‘kleuteren’?

  1. Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:
    Er is een nieuwe blog die onderzoek en praktijkrelevante informatie over specifiek kleuteronderwijs brengt. Het is een samenwerking van mensen van verschillende hogescholen van de associatie KULeuven. De doelgroep van de blog zijn kleuterleidsters, maar ik denk dat wel meer mensen er hun gading kunnen vinden!

    Like

  2. Ik kan mij vinden in dit artikel. Het sluit aan bij een onderzoek dat ik eerder dit schooljaar uitvoerde. Daarin onderzocht ik hoe kleuteronderwijzer(e)s(sen) de schoolrijpheid van hun 5-jarigen kleuters in kaart brengen. Daaruit leerde ik dat dit meer en meer gebeurd door observatie. Observatie van hun groei doorheen het schooljaar. En dus minder en minder door schoolrijpheidstesten die laten zien of een kleuter iets al of niet kan.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s