Wat bepaalt de verschillen in persoonlijkheid tussen kinderen?

De vraag is simpel, het antwoord een stuk minder. Ideaal om een boom over op te zetten. Maar het is niet omdat iedereen er een mening over heeft, dat ieders mening even veel waard is. Kom op, wat weegt door: erfelijkheid of milieu? Nature of nurture.

Psychologe Judith Rich Harris schreef haar antwoord op de vraag in twee dikke boeken, Het misverstand opvoeding & Geen 2 hetzelfde. Een verrassend antwoord. Dit is wat ze met onderzoeksgegevens aantoont.

1 Pakweg 50% van de persoonlijkheidsverschillen tussen kinderen is genetisch te verklaren

Alsof je dat nog niet wist. Het verrast niet dat het DNA van de ouders een flink deel van de lengte of het verstand van hun kinderen bepaalt maar zelfs een stuk van het karakter.

2 De andere helft is een gevolg van omgang met andere kinderen

Hoe weinig verrassend vorige stelling ook was voor jou, zo wereldschokkend is misschien deze. Je leest het goed. Leeftijdsgenoten, vrienden, klasgenoten, neven en nichten, speelkameraden in de buurt kleuren mee de persoonlijkheid van kinderen, niet de opvoeding van hun ouders. Als dat geen misverstand is.

Dat kan toch niet? We zien toch dagelijks welk verschil een goede of slechte opvoeding uitmaakt.

Vergis je niet. We zien geen oorzaak en gevolg. We zien misschien dat een kind herhaaldelijk asociaal gedrag stelt of juist beredeneerd of open is, net als haar mama. Wat we niet zien is dat het de opvoeding is die het kind zo maakt, net zomin als we kunnen zien hoe de genen van de papa’s het gedrag van de kinderen beïnvloeden. Maar de ene invloed is een sprookje en de andere is reëel.

Is opvoeding dan zinloos?

Dat is een brug te ver. Het is niet omdat de opvoeding de verschillen tussen de persoonlijkheid van kinderen niet verklaart dat iedereen zonder kan. Je zou rap gelijk krijgen dat jij een enorme impact hebt door je, in tegenstelling tot andere ouders, niets van je kinderen aan te trekken.

Harris voegt nog een reden toe om opvoeding serieus te nemen. Het bepaalt wél de kwaliteit van de relatie tussen ouders en kinderen nu en later. Zelfs het gedrag van kinderen thuis wordt in grote mate bepaald door de opvoeding. Dat klinkt als een tegenspraak, maar is het niet. Een kind kan leren zich thuis heel anders te gedragen dan elders.

Wat moet ik daar nu mee als ouder?

Goed opvoeden, tiens. Maar er is nog iets. Het lijkt alsof Harris eerst de ouders hun illusie afpakt dat ze met hun opvoeding invloed uitoefenen om dat geloof daarna via de achterdeur weer binnen te halen. Ze zegt namelijk dat ouders toch indirect invloed kunnen uitoefenen op de persoonlijkheid van hun kinderen via de vrienden van hun kinderen. Wanneer de vrienden van je kinderen jou als ouder waarderen, krijg je grip op je kinderen. Wanneer de ouders van de vrienden er gelijkaardige opvoedings- en waardenpatronen op na houden, gaan je kinderen jouw sturing als normaal en terecht ervaren en bepaal je toch mee hun persoonlijkheid. Met dank aan de vrienden van je kinderen.

kindjes

… en als juf of meester?

Meer dan je denkt. Eerst en vooral ga je ouders een stuk geloofwaardiger vinden als ze beweren dat hun zoon thuis heel braaf is terwijl hij op school als belhamel geboekstaafd staat. Of omgekeerd. De klasgroep is de buurt niet. Het kan zijn dat er andere normen gelden. Bovendien heeft niemand twee keer exact dezelfde rol in verschillende groepen. Misschien is het kind op school de grootste en sterkste en kan het op brute kracht macht afdwingen, terwijl het thuis getemd wordt door grote zus.

Harris drukt leerkrachten op hun verantwoordelijkheid. Ze zijn zowat de enige professionals die met groepen van leeftijdsgenoten werken. Zij kunnen sociaal gedrag in een groep cool maken, asociaal gedrag uitdoven. Dat veronderstelt uiteraard dat we als team niet alleen ogen op onze rug hebben in de klas, maar ook op de speelplaats. Als daar de wetten van de jungle gelden, zullen lieve woorden in de onthaalkring heel vluchtig blijken.

voetballers

.. of als voetballiefhebber?

Misschien moeten we wat meer begrip hebben voor die profvoetballers die op de openbare weg racen in hun sportkarren? Ze hebben zoveel jaren de slechte invloed ondergaan van hun peers met handenvol geld én een gat in hun hand,… dat ze met het weinige dat hen rest de fiscus wel moeten ontwijken om niet tot de bedelstaf herleid te worden.

Leestips

Harris, Judith Rich (1999) Het misverstand opvoeding : over de invloed van ouders op kinderen. Contact – Amsterdam – Antwerpen.

Harris, Judith Rich (2006) Geen 2 hetzelfde. Contact – Amsterdam – Antwerpen.

3 gedachtes over “Wat bepaalt de verschillen in persoonlijkheid tussen kinderen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s