Waar je werkt, bepaalt hoe je goed kleuteronderwijs ziet

Wie dacht dat de tegenstelling tussen het ontwikkelingsgericht en het ervaringsgericht kleuteronderwijs er toe doet, heeft het mis. Internationaal gaat het echte debat over de keuze tussen een strak programma dat cognitieve standaarden vooropstelt en een vrije en holistische variant. Het eerste onderwijstype bereidt voor op de lagere school, het tweede gelooft in de kracht van spelend leren als basis voor een brede ontwikkeling.

Aan welke kant sta jij?
Laat me raden. Aan de kant van het brede kleuteronderwijs, het hahaha-onderwijs van Hoofd én Hart én Handen. Ze zullen met niet veel zijn in ons taalgebied die aan de overzijde gaan schreeuwen om duidelijke cognitieve standaarden. Maar waarom? Wellicht zijn we overtuigd dat ons model het beste is en zullen we het met hand en tand verdedigen. Vreemd genoeg kunnen we ons moeilijk beroepen op onderzoeksgegevens. Die blijken er amper te zijn, pro noch contra. Wellicht is het gewoon een kwestie van traditie, zijn we overtuigd van wat we kennen. En mochten we nu toevallig in Mexico of Ierland wonen, we zouden met even veel vuur het omgekeerde verdedigen.

Het beste van twee werelden
Ik heb twee uitersten geschetst, maar een onderwijssysteem, school of individuele leraar hoeft niet te kiezen tussen het ene of het andere normatieve model van goed onderwijs. Mengvormen zijn mogelijk en vaak beter dan de extremen. Maar het bestaan van een ideaaltype dat vreemd aanvoelt, daagt ons uit om onze eigen vanzelfsprekendheden in vraag te stellen, onze denkvalkuilen onder ogen te zien.

Enkele stoute vragen

  • Maken we in onze klassen de belofte waar alle kinderen brede en diepe ontwikkelingskansen te geven?

Ik ben niet overtuigd. Ik zie vaak kinderen lang stilzitten in de kring, luisteren naar wat ze al weten en doen wat ze al kunnen in ruil voor een dikke duim.

  • Is een systematisch aanbod dat professionals uitwerkten per definitie slechter dan wat je zelf ineen bokst of aangereikt krijgt van een collega?

De juffen die meedraaien in onze onderzoeksprojecten en die getraind worden om een specifiek programma aan te brengen voor de kinderen stellen niet alleen vast dat de kinderen snel veel leerwinst maken, ze leren ook de blinde vlekken kennen in hun traditionele aanpak. Ze verwoorden dat ze doelgerichter werken, ook buiten het programma.

  • Zijn kleuteronderwijzers bekwaam om alles wat ze in hun opleiding leerden te transfereren naar andere inhouden?

Ik vrees er voor. We staan er te weinig bij stil dat ons model van onderwijs ontzettend veeleisend is voor de kleuteronderwijzers. Of de juf eerder ontwikkelings- dan wel ervaringsgericht werkt, is bijzaak. Beide modellen zijn immers gestoeld op veel kleuterinitiatief dat in iets mindere of meerdere mate aangevuld wordt met begeleidende interventies door de leerkrachten. Die moeten van alle markten thuis zijn en krachtige leeromgevingen scheppen voor grote en diverse groepen kinderen. We duwen ze in de rol van curriculumontwikkelaars en – realisators en verwachten bovendien dat ze alles documenteren voor directie en ouders.

Je zou van minder op allerlei sites creatieve ideetjes voor activiteitjes gaan sprokkelen en je denkwerk uitschakelen.

Bron: Bennett, J (2005) Curriculum issues in national policy-making. European Early Childhood Education Research Journal, 13, 5-23.

Dit wetenschappelijk artikel is opgenomen in de reader van Ruben Vanderlinde, professor aan de UGent en lector van het vak Pre-primary education. Waarvoor dank.

Een gedachte over “Waar je werkt, bepaalt hoe je goed kleuteronderwijs ziet

  1. Dag Johan,
    Bedankt voor dit interessante artikel. Het komt toevallig zeer goed van pas voor een presentatie. Ik zal tijdens de presentatie dan ook doorverwijzen naar deze blog. Het volgende artikel, een review, dat Helena Taelman mij doorstuurde is in dit kader ook interessant: http://www.bestevidence.org/word/early_child_ed_June_19_2015.pdf
    Met vriendelijke groeten, Goedroen van Lunenburg, Gastprof Taal Odisee Hogeschool & Taalcoach basisonderwijs Aalst.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s