Van praatkring naar toonkring

Kringmomenten bij kleuters zijn cruciaal in het dagverloop. Ze vormen een dagelijkse routine waarin rust, duidelijkheid en sfeer ontstaat. Naast rituelen zoals de dagkalender en het waarnemen van het weer is een praatronde vaak een must voor de kleuters om te landen in de kleuterklas. Even iets kwijt kunnen aan de meester of juf en de vriendjes.  Jammer genoeg zijn vaak dezelfde kleuters aan het woord die dus én goed landen én hun taalvaardigheid vaker kunnen oefenen én volledige aandacht krijgen van hun juf of meester.

Hoe krijgen we de stillen ook aan het woord zodat ze kunnen genieten van al deze voordelen ?

Avoir … hebben om te kunnen vertellen

Zeker bij jonge kleuters zijn het vaak dezelfde kleuters die de kring  volbabbelen, met soms onsamenhangende verhalen die eindeloos lijken te duren en waarbij geen enkele andere kleuter het einde van het verhaal haalt.  Om iedereen aan bod te laten komen, kan het helpen om van je praatkring een ‘toonkring’ te maken. Er zijn verschillende mogelijkheden om een toonkring te plannen.

  • Je kan de dag beginnen met een toonkring. Dit is een uitgelezen moment om steeds anderen hun meegebrachte ‘trofeeën’ te tonen aan elkaar. Deze trofeeën kunnen alle mogelijke vormen aannemen : een pleister na een valpartij, een gelakte vingernagel, een steentje, een nieuwe muts, een ID-polsbandje uit het ziekenhuis. Evengoed kunnen de kinderen een verjaardagscadeau tonen of een foto van de nieuwe parkiet. Uiteraard gebeurt dit al dagdagelijks, maar je kan hier bewuster mee omgaan zodat ook de stillen eens aan het woord komen. Iets ‘vasthebben’ maakt het gemakkelijker om er over te vertellen, hoe beperkt de bijdrage ook is. En elke kleuter krijgt – gespreid over verschillende momenten – zijn kans.
  • Je kan toonkringen houden op het einde van een dag(deel), waarbij de kleuters ‘zich’ of ‘iets’ tonen, als een resultaat van de hoekentijd. Wat kan dit allemaal zijn?
    • De kleuters in de verkleedhoek hoeven niet op te ruimen, maar mogen zich tonen.
    • Kleuters die aan de slag gingen met het beeldaanbod tonen hun (tussentijds) werk en vertellen hoe ze te werk zijn gegaan.
    • De constructie uit de bouwhoek wordt omstandig en gedetailleerd geduid.

Het voordeel hiervan is dat iedereen wel eens aan bod komt en dat alle kinderen erachter komen dat ook zij iets hebben om te tonen.

Avoir wordt Être … zijn door iets te hebben

Uiteraard hangen deze toonmomenten samen met de ontwikkeling van hun ik : ik heb iets, dus ik ben iets. Hebben wordt zijn en past zo volledig in het egocentrisme  van elke kleuter.  Daarbij wordt iets tonen dan ook zich tonen en bij de allerjongsten iets durven  tonen en durven vertellen.

 J’ai donc je suis … hoeft het echt niet te worden!

Wie hierin een pleidooi leest om de identiteit van kleuters te ontwikkelen door het showen van allerhande hebbedingetjes heeft het mis.  Het is enkel een startpunt om ieder in the picture en aan het woord te krijgen in de klas. Deze fase van toonkringen moet uiteraard kantelen.  Zoniet,  krijgen we enkel materialisten die hun identiteit afwegen aan materiële bezittingen. Ik  heb een chique auto, een zwembad, een uurwerk van het juiste merk, … dus ik ben … (vul aan of schrap). Het is de bedoeling dat dit later verandert naar enkel “Je suis” een onafhankelijk denkend iemand.

Elke leerkracht zal zelf moeten uitproberen wat hem of haar het beste ligt : een toonmoment na de hoekentijd of een integratie van de toonmethode in de onthaalkring. In beide gevallen zou de focus moeten liggen op de stille kleuters en hun trofeeën.

 Bronnen, als je zelf nog meer wil ontdekken :

  • Fret, S. (2014). Kunnen kringgesprekken ook anders ? School+visie, augustus – september 2014, pp. 24-26.
  • Velderman, M. (2015). De kleine kring door kleuters zelf. Een pleidooi en inspiratie voor werken in de kleine kring. HJK maart 2015, pp. 10 -13.
  • van der Zalm, E. (2014). Weinig taal, toch in gesprek. HJK september 2014, pp. 22-25.
  • Met dank voor de inspiratie bij Lut en Nady (‘De Weide’, Erpe).

Filip Van Keer

5 gedachtes over “Van praatkring naar toonkring

  1. Leuk om te lezen Filip! 🙂

    Zo laat ik o.a. mijn stille kleuters pronken met hun afwerkte puzzel. Ze hoeven deze niet op te bergen, die wordt mooi ‘geëtaleerd’: kijk eens wat ik kan!
    En uiteraard mag een muurtje kleutertekeningen ook niet ontbreken in een klas. Zo kan je opnieuw taal uitlokken bij kleuters die hierin niet zo vaardig zijn.

    Liked by 1 persoon

  2. Show and tell, zou mijn dochter zeggen. Ik kan me zo voorstellen hoe Mrs. Hendrickson na de groet aan de vlag de kinderen uitnodigde in de kring. Ze zat op haar grote stoel en had onmiddellijk in de gaten wie iets meegebracht had van thuis om te tonen aan de juf en de kinderen in de klas. Hoeveel weken of maanden mijn dochter op school gezwegen heeft, weet ik niet meer. Maar die laatste snee peperkoek van de gasten uit België of die foto van het familiefeest waarop wij ontbraken hebben haar zeker mee over de spreekdrempel geholpen. Show and tell wordt in de VS terecht beschouwd als een waardevolle eerste vorm van Public speaking. In mijn ogen is het net zo goed een prikkelende en natuurlijke insteek om waarderend om te gaan met diversiteit.
    Mag ik dat speeltje ook eens vasthouden?
    Ruikt die koek naar kruiden?
    Zouden De Ontembare Leeuwen sterker zijn dan De Rode Duivels?

    Like

  3. Leuk idee, niet alle peuters praten even vlot maar door hen iets mee te laten nemen uit het keuzeproces zal dit vlotter gaan. Elke kleuter wordt op die manier gerespecteerd voor wie hij/zij is. Ik ga dit zeker meenemen naar mijn stages.

    Like

    • Bedankt voor je reactie. Een evaluatierondje met je kleuters na de hoeken met een iets in de hand : dit geeft tegelijkertijd zin aan andere kleuters om ook eens voor een ander aanbod te kiezen.
      Veel succes met je stages !
      Filip

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s