Ik wil een moeilijke! Of: hoe help je kinderen een ‘growth mindset’ ontwikkelen?

Als Merel boven op het speelhuis niet meer naar beneden durft, bevestigt Juf Tina dat het wel beangstigend moet zijn als je plots merkt dat je niet naar beneden kan maar geeft dan met kalme vastberadenheid de nodige instructies om Merel naar beneden te praten. Spannend!, want Merel moet het zelf doen, en de opluchting is van Merels gezicht af te lezen als ze weer op de grond staat.  En dan … “Nog eens!” Ze kruipt de ladder terug op en vindt de weg naar beneden zelf. Opnieuw, steeds vlotter en sneller. Na een keer of zes gaat ze zelfs langs de touwladder aan de andere kant naar beneden. Hoger, moeilijker, maar het systeem is hetzelfde en het zelfvertrouwen groter. Het lukt! Geen opluchting nu, wel glunderen.

Hoe help je kinderen een overtuiging te ontwikkelen die hen zegt: “Het mag moeilijk zijn. Je kan het nu nog niet, maar je kan het wel leren, …”?

Mindset

Carol Dweck verrichtte jarenlang onderzoek naar hoe kinderen en volwassenen omgaan met falen en merkte op dat een kleine groep mensen het mislukken niet alleen verwerkt, maar falen ook bewust opzoekt als een kans tot leren. “Geef mij maar een moeilijke, daar kan ik wat van leren,” was de boodschap. Daar had de traditionele motivatieleer haar niet op voorbereid. Verder onderzoek naar dit fenomeen leidde tot de theorie van Mindset (Dweck, 2006). Mindsets zijn beliefs: vooronderstellingen die zó diep zitten, dat we ons er meestal niet van bewust zijn. Die beliefs hebben een enorme invloed op hoe we onszelf en anderen inschatten; op hoe we uitdagingen en falen zien; op wat we wel en niet durven ondernemen en op hoe we dat doen.

Growth and fixed mindsets in de kleuterklas

Wat mijn interesse wekt in het verhaal van Dweck, is de vaststelling dat kinderen al in de kleuterschool een mindset blijken te vertonen en dat die zichtbaar is in verschillende domeinen van hun leren.

Het lego-bouwplan is eigenlijk nog te moeilijk, maar Mehran werkt met grote betrokkenheid stukje bij beetje verder. Omdat hij af en toe een deel terug moet afbreken gaat het traag. Dat stoort hem niet. Het mag af en toe mislukken, zolang hij maar het gevoel heeft dat hij er uit leert. Mehran heeft een ‘growth mindset’.

Sam vindt schilderen niet prettig. Hij krijgt niet op papier wat hij in zijn hoofd heeft en omdat hij ervan overtuigd is dat dat meteen moet lukken, begint hij er liever niet aan. Als de auto niet op een auto lijkt, dan laat hij zien dat hij niet zo knap is als Kaat die al wel een mooie auto kan schilderen, met een spiegel zelfs. Met zijn ‘fixed mindset’ ziet Sam uitdagingen als een test van zijn kunnen. Hij moet bewijzen dat hij slim en handig is, en wil niet afgaan. Als je hem iets moeilijks geeft in een domein waar hij wel veel zelfvertrouwen heeft, durft hij wel. Tot het ook daar onverwacht een keer tegenvalt.

Waarom een growth mindset?

Het vraagt niet veel van onze verbeelding om te zien welke mindset de meeste kansen tot ontwikkeling biedt.

Ook op sociaal vlak spelen mindsets een belangrijke rol. Siska voelt aan dat je veel kan leren en dat je door leren kan veranderen. Ze gelooft dan ook dat André die regelmatig stout is wel flink kan worden en is bereid met hem in een boek te kijken. Omdat jonge kinderen met een growth mindset geloven in veranderbaarheid van menselijke kenmerken, nemen ze ook makkelijker aan dat ‘stoute’ kinderen hun gedrag kunnen veranderen, dat onhandige kinderen handig kunnen worden, … Daardoor zijn ze meer bereid om interpersoonlijke conflicten met andere kinderen op te lossen en om anderen kansen te bieden nog een keer opnieuw te proberen. Kinderen met een fixed mindset gaan er van uit dat mensen niet veranderen en zijn minder geneigd om problemen uit te praten. (Dweck, 2013)

Tips voor een growth mindset

Maar … hoor ik je zeggen … als je die mindsets dan al van in de kleutertijd kan herkennen, kunnen we die dan tijdens de kindertijd of later nog vorm geven? Beliefs zitten toch erg diep? Op basis van verschillende onderzoeken toont Dweck (2006) aan dat je met een gerichte aanpak kinderen en zelfs volwassenen kan laten switchen van een fixed mindset naar een growth mindset.

Stel taken en opdrachten zo voor dat kinderen begrijpen dat ze niet van de eerste keer goed moeten zijn en vertel zelf regelmatig hoe je door oefenen en blijven zoeken moeilijkheden overwon. Dat werkt inspirerend voor kinderen die nog veel moeten ontdekken en onder de knie krijgen.

Zet vooral het doorzetten, de verschillende pogingen, de moeite en inzet van jonge kinderen in de kijker om een growth mindset te ontwikkelen. Dweck (2013) toont aan dat spontane actiegerichte bevestiging bij kinderen tussen één en drie significant sterk samenhangt met het vertonen van een growth mindset op de leeftijd van 7 à 8. Dus wél ‘wat heb jij flínk doorgewerkt’, en niet ‘wat ben jij slím!’

Ga met hen op zoek naar strategieën die handig zijn om uitdagingen aan te pakken. Wie een arsenaal aan strategieën heeft, kan makkelijker doorzetten. Als de ene strategie niet werkt, dan zijn er nog andere die je kan uitproberen. Een prachtig voorbeeld daarvan vind je bij Charlie die leert tellen:

https://youtu.be/ibEP4xBdJco

De begeleidster bevestigt constant zijn inzet, het proberen, ook al doet hij het regelmatig fout. Ze geeft ook tips voor strategieën die hem kunnen helpen. Als één strategie niet voldoende is, komt er een tweede, ondersteunende bij. Belangrijk is dat ze steeds mee in het oog houdt of de strategie wel degelijk ondersteunend werkt. Naarmate Charlie vordert in de opdracht zie je hem meer en meer plezier krijgen in de uitdaging. Misschien wil hij straks wel een moeilijke.

Gastblogger: Hilde Stroobants (UCLL)

 

 

Bronnen

Gunderson, E.A., Gripshover S.J., Romero, C., Dweck, C.S., Goldin-Meadow, S. & Levine, S.C. (2013) Parent Praise to 1- to 3-Year-Olds predicts children’s Motivational Frameworks 5 Years Later. In Child Development, September/October 2013, Vol. 84, Nr. 5, pp. 1526-1541.

Dweck, C.S. (2006) Mindset. The New Psychology of Success. New York, Random House.

Dweck, C.S. (2011) Mindset. De weg naar een succesvol leven: Ouderschap, bedrijfsleven, sport, school, relaties. Amsterdam, SWP.

3 gedachtes over “Ik wil een moeilijke! Of: hoe help je kinderen een ‘growth mindset’ ontwikkelen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s