We kweken watjes

Wat zeg je tegen een kind dat je naar het kleuterturnen moet slepen op je vrije woensdagnamiddag? ‘Ach schat, we vinden wel iets anders dat je leuk vindt’, is in elk geval het laatste wat De Tijgermoeder zou zeggen.

Amy Chua schreef in 2011 Strijdlied van de tijgermoeder waarmee ze een flink stuk van de westerse goegemeente tegen zich in het harnas joeg. Het siert deze Amerikaanse van Chinese origine dat ze ons dominant opvoedingsdiscours niet bekritiseert door te wijzen op de uitwassen ervan, maar net een kerngedachte aanpakt. Wij zijn veel te soft in onze opvoedingsstijl en brengen op die manier kinderen groot zonder ruggengraat, die bij de minste tegenslag bij de pakken blijven neerzitten.

Toch zal je haar boek met veel plezier lezen. De tenen krullende verhalen die ze vertelt over de opvoeding van haar kinderen houden je aandacht vanzelf vast. De kans dat je zo je kinderen thuis en in de klas wil aanpakken is klein. Maar de kans dat je na het lezen van dit boekje vraagtekens plaatst bij ons opvoedingsdiscours van welbevinden en autonomie, schat ik hoog in.

Na tranen met tuiten, een brede lach
Neem mijn eigen voorbeeld van het kleuterturnen hierboven. Chua stelt dat blanke Amerikanen willen dat alles leuk is en wel van begin tot eind. Chinezen daarentegen gaan er van uit dat iets pas leuk wordt als je er goed in bent en dat is dan weer het gevolg van hard werken. Dus moet je volgens haar kinderen dwingen dingen te doen die ze spontaan niet leuk vinden. Springen op een balk bijvoorbeeld of eindeloos etudes tokkelen op een klavier. Als ouder hoort het breken van verzet er gewoon bij.

Alle begin is moeilijk. Het snel opgeven is wel het domste wat je kan doen. Op die manier sluit je niet alleen groei als turner uit, maar ook karaktervorming. Je zorgt er gewoon voor dat er geen zelfversterkend proces op gang kan komen. Eenmaal een kind progressie maakt, gaat alles immers vanzelf. Het krijgt lof toebedeeld, raakt fier op zijn prestatie en put er zelfvertrouwen uit. Waar het eerst een bloedhekel aan had, is opeens leuk.

Boeiend maar daarom nog niet wetenschappelijk
Chua schrijft met de p van passie en pamflet en de s van scherp en snedig. Ook al is ze een topjuriste en gerenommeerde prof, analyse biedt haar strijdlied slechts in homeopathische dosis. Op een blog die er prat op gaat onderzoek gebaseerd te zijn, moeten we daar op wijzen.

Chua’s kompas deugd niet
De tijgermoeder veroorzaakte een storm van kritiek. De criticasters betwisten in de eerste plaats dat haar opvoedingsstijl zou leiden tot het opvoedingsdoel dat ze ons voorhoudt. In plaats van autonome en succesvolle jongvolwassenen zou Chua ongelukkige en getraumatiseerde volwassenen kweken.
De weinige feiten die deze kritiek kracht zouden moeten bijzetten zijn onderzoeken die de negatieve effecten beschrijven van een harde en liefdeloze opvoeding. Dat Chua de Spartaanse school voorstaat is duidelijk, maar liefdeloos is ze allerminst. Veel van haar tegenstanders verwijten haar dat ze een karikatuur maakt van de softe westerse opvoedingsstijl, maar trappen in dezelfde val. Helemaal verwonderlijk is dat niet. Radicale standpunten en harde oordelen over een gevoelig thema als onze opvoedingsgewoonten roepen nu eenmaal emotionele reacties op.

Het doel heiligt de middelen niet
Een tweede groep van kritieken is fundamenteler. Niet alles is toegestaan om kinderen succesvol te maken. Dat onderzoek haar aanwijzingen zou bevestigen dat een opvoedingsstrijd finaal meer oplevert, doet eigenlijk niet ter zake. De opvoedingsverhouding zelf is het pijnpunt. De relatie tussen ouder en kind veronderstelt het welbevinden van beiden in het proces. Dit is geen discussie over de feiten, maar een over wat opvoeding hoort te zijn. Klassiek wetenschappelijk onderzoek kan geen uitsluitsel brengen in normatieve kwesties. Hier drijven mens- en opvoedingsvisies boven.

Waar eindigt kordaat en begint autoritair?
De kritieken op het opvoedingsdoel en het proces die ik in voorgaande alinea’s onderscheid, lopen in de welig tierende kritieken op het Internet door elkaar. Dat heeft wellicht alles te maken met onze moeilijkheid om het onderscheid te maken tussen een kordate of strenge opvoedingsstijl en een autoritaire. Amy Chua heeft het beste voor met haar kinderen en toont hen haar liefde. Ze houdt ze niet onder de knoet met fysieke macht maar stuwt hen op. Een waarom-daarom mama is ze evenmin want ze verantwoordt zich om de haverklap, overtuigd als ze is van haar grote gelijk. Toch zien veel blanke Amerikanen en Europeanen slechts een autoritaire moeder omdat ze niet door de harde bolster kunnen kijken.
In het Engels liggen kordaat en autoritair ook fonetisch dicht bij elkaar, authoritative versus authoritarian. In de twee gevallen is het de opvoeder die zelf –auto- de richting bepaalt. Door de genegenheid voor haar kinderen en haar beste intenties te erkennen neig ik ernaar haar als streng eerder dan autoritair te bestempelen. Dat neemt niet weg dat ze ook in mijn ogen op een cruciaal punt een autoritaire opvoeder is. Ze blijft te lang doof voor tegenspraak en dat stuit me tegen de democratische borst. Niet elke kinderweerstand is per definitie een nuk of een waan. Trouwens, hoe kunnen we kinderen tot autonome volwassenen opvoeden als wij alles voor hen beslissen?

De boomerang zelfvertrouwen
Laat ons daarmee de Tijgermoeder nog niet afserveren. Ze houdt ons een spiegel voor, waar we na de openingsalinea’s nogmaals moeten durven in kijken om onze overdreven bekommernis om het kwetsbare zelfvertrouwen van onze kinderen te zien. Heel wat ouders en leerkrachten gaan nog voor de eerste traan de uitdaging voor het kind mee uit de weg omdat het wel eens niet zou kunnen lukken en staan al bij de start klaar met troostende zakdoeken en exit-opties. Om het zelfvertrouwen van onze kinderen te vrijwaren bereiken ze net het omgekeerde. Als je echt iemand wil opkrikken, zorg er dan mee voor dat hij iets realiseert dat hij vooraf onmogelijk achtte.
De Tijgermoeder gelooft duidelijk in de kracht van mensen. Ze is niet alleen.

Chua, Amy. (2011) Strijdlied van de tijgermoeder. Nieuw Amsterdam.

En voor de controverse errond:
http://theeconomyofmeaning.com/2014/09/25/another-hit-for-the-tiger-mom-new-research-refutes-the-idea-that-the-traditional-strict-chinese-upbringing-is-superior/http://theeconomyofmeaning.com/2014/09/25/another-hit-for-the-tiger-mom-new-research-refutes-the-idea-that-the-traditional-strict-chinese-upbringing-is-superior/

http://www.huffingtonpost.com/christine-carter-phd/chinese-mothers-shttp://www.huffingtonpost.com/christine-carter-phd/chinese-mothers-superior_b_808344.htmluperior_b_808344.html

http://www.parentingsciehttp://www.parentingscience.com/chinese-parenting.htmlnce.com/chinese-parenting.html

Chua krijgt evenwel ook steun uit wetenschappelijke hoek. Zo onderschrijft de bekende psycholoog Baumeister met naam en toenaam haar  opvoedkundige uitgangspunten. Hij deelt bovendien haar kritiek op de overdreven focus op zelfwaardering die de opvoeding in de meeste Amerikaanse gezinnen kenmerkt.

Baumeister, R. & Tierney, J. (2011) Wilskracht. Uitgeverij Nieuwezijds.

strijdlied

2 gedachtes over “We kweken watjes

    • Bedankt voor je reactie, Jeroen.
      Ik heb je blog en de reacties erop met interesse gelezen. Of de vervrouwelijking van het beroep echt verband houdt met pampering van kinderen weet ik niet, maar het is zeker een extra steen in onze onderwijskikkerpoel waard.
      Johan

      Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s