Instructional support, een elementaire basis voor een goede cognitieve ontwikkeling

De samenhang tussen ‘instructional support’ en cognitieve ontwikkeling is aantoonbaar …

Op de UC Leuven-Limburg Internationale Studiedag: Op Weg Naar Een Kwaliteitsvolle Leerkracht-Kind Relatie (2 december 2015; zie ook blogbericht De relatie leerkracht – kind doet ertoe!) luister ik geboeid naar Robert Pianta. Die vertelt dat de cognitieve ontwikkeling van kleuters (ook nog op latere leeftijd) sterk samenhangt met de mate waarin ze ‘instructional support’ krijgen in de vroege kinderjaren (Hamre e.a., 2014). Met andere woorden: leerkrachten voorzien sowieso activiteiten en instructies die tot leren leiden. Het is echter de bijkomende begeleiding bij dat aanbod en de instructies die sterk samenhangen met hoe goed kinderen weten, begrijpen, inzien, en met hoe ze hun denken vorm en richting geven. Het gaat hier dus niet om nieuwe inhouden, wél om de manier waarop we kinderen kunnen ondersteunen bij het opdoen en verwerken van hun ervaringen en indrukken.

… maar zetten we ook voldoende in op ‘instructional support’ binnen de kleuterklas?

Pianta’s verhaal is helder: naast de domeinen van ‘emotionele support’ en ‘klasmanagement’ is ‘instructional support’ het derde domein dat de basis vormt van kwaliteitsvolle interactie in de kleuterklas. Maar, terwijl het in de meeste kleuterklassen goed zit met die emotionele support en het klasmanagement, toonde breed onderzoek in de VS en ook daarbuiten, herhaaldelijk aan dat ‘instructional support’ bijna overal onder de maat scoort (La Paro, 2009). “Is dat misschien ook bij ons het geval?” vraag ik me af. Ik ben verkocht als Pianta verder nog aangeeft dat kwaliteitsvolle ‘instructional support’ een sleutelfactor is in het beperken van de kloof tussen kleuters in kansarmoede en de meer fortuinlijke groep (Pianta, 2015). Mijn vraag krijgt nu een concreet gezicht: ‘Bieden we in ons eigen kleuteronderwijs wel voldoende ‘instructional support’ Ook in klassen met veel kleuters in kansarmoede en bij anderstalige kleuters? En hoe kan het toch nog beter?’

CLASS

Om een beter zicht te krijgen op wat ‘instructional support’ concreet inhoudt, ga ik op zoek in het CLassroom Assessment Scoring System Pre-K (Pianta, 2008), een wetenschappelijk onderzocht analyse-instrument dat de kwaliteit van de interactie in de kleuterklas in kaart brengt. Een ondersteunende training voor leerkrachten werkt met videoclips waarin je telkens één indicator van een dimensie in beeld krijgt: Videofragment CLASS Pre-K.

Binnen ‘instructional support’ onderscheidt de CLASS Pre-K drie dimensies:

Conceptontwikkeling (1) helpt kleuters zich een helder beeld te vormen van wat begrippen inhouden.

Met kleuters werken aan conceptontwikkeling kan je door:

  • activiteiten in te lassen die het samen uitpluizen, analyseren en redeneren op gang zetten (vergelijken, voorspellen, experimenteren, hypothese vormen, classificeren, beoordelen, …);
  • samen met kleuters te brainstormen, plannen, bedenken, verzinnen, …;
  • begrippen regelmatig te verbinden met mekaar én met voorgaande of toekomstige ervaringen of activiteiten;
  • je te informeren over de leefwereld van je kleuters en begrippen te verbinden met hun reële leven;
  • en ondertussen rekening te houden met het feit dat hun wereld niet altijd gelijk loopt met die van ons.

De activiteiten die we bieden zijn vaak rijk in hun mogelijkheden. Maar maken we ook voldoende gebruik van de kansen die ze bieden op conceptontwikkeling? 

Kwaliteit van feedback  (2) gaat in de CLASS verder dan wat we gewoonlijk onder feedback verstaan.

We verzekeren die door:

  • scaffolding (tussenstapjes, tips, assistentie, hulpmiddelen, …) te voorzien voor kleuters die het nog moeilijk hebben met bepaalde begrippen, vragen en activiteiten;
  • vaak met kleuters te spreken over hun werk: wat vind jij ervan en waarom, wat vinden ze er zelf van en waarom, hoe beleven ze het, hoe beleef jij het, …;
  • kleuters dikwijls te bevragen over hoe ze denken, wat ze van plan zijn, hoe ze iets aangepakt hebben, of door te verwoorden wat je hen ziet doen zonder daar een oordeel bij te formuleren;
  • regelmatig aanvullende info te geven of verdere uitbreiding te voorzien op de acties en het begrijpen van kleuters;
  • vaak aan te moedigen en te bevestigen, zodat kleuters hun doorzettingsvermogen kunnen ontwikkelen.

Maken we voldoende gebruik van de kansen om met de kleuters te praten over de manier waarop ze de dingen aanpakken, over inspanningen en de resultaten ervan, over wat ze kunnen doen als het nog niet goed lukt?

Modelleren van taal (3) is sterk te vergelijken met de principes van taalvaardigheidsonderwijs.

In klassen waar leerkrachten hoog scoren op het modelleren van taal zie je dat:

  • er vaak gesprekken plaatsvinden tussen kleuters onderling, en tussen de kleuteronderwijzer en de kleuters;
  • er veel open vragen worden gesteld;
  • de kleuteronderwijzer vaak herhaalt of verder bouwt op wat een kleuter aanbracht;
  • de kleuteronderwijzer consistent zijn eigen handelen en dat van de kleuters beschrijft en betekenis geeft;
  • er een rijk taalgebruik is bij de volwassenen die met de kleuters in interactie gaan.

Bieden we voldoende kansen tot gesprek tussen en met kleuters? Ondersteunen we onze eigen acties en die van de kleuters met beschrijvende taal? En voor anderstalige kleuters: ondersteunen we onze taal ook met gebaren, acties, beelden?

Een recept voor een sterkere ‘instructional support’ in je eigen klas of school

  1. Film jezelf en je kleuters in actie of vraag een vertrouwde collega bij je in de klas om te observeren.
  2. Ga na waar en hoeveel je conceptontwikkeling, kwaliteitsvolle feedback OF taal modelleren echt aan bod laat komen (Jamil e.a., 2015), waar je nog kansen mist en hoe je die kan invullen in de toekomst.
  3. Bespreek dit met collega’s die ook willen groeien in het bieden van ‘instructional support’.
  4. Herhaal deze drie stappen regelmatig zodat je je eigen groei kan opvolgen en richting geven.
  5. Begin opnieuw vanaf punt 1 tot en met punt 4 voor een ander luik van ‘instructional support’. Blijf groeien!

Bronnen

Hamre, B., Hatfield, B., Pianta, R., & Jamil, F. (2014). Evidence for General and Domain-Specific Elements of Teacher-Child Interactions: Associations With Preschool Children’s Development. Child Development, 85(3), 1257-1274. On-line geraadpleegd  op 2 januari 2016 op http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/cdev.12184/full.

Jamil, F., Sabol, T., Hamre, B., & Pianta, R. (2015). Assessing Teachers’ Skills in Detecting and Identifying Effective Interactions in the Classroom. The Elementary School Journal, 107(3), 407-432. On-line geraadpleegd op 3 januari 2016 op http://newsstand.clemson.edu/wp-content/uploads/2015/02/Teachers_Skills.pdf

La Paro, K., Hamre, B., Locasale-Crouch, J., Pianta, R., Bryant, D., Early, D., . . . Burchinal, M. (2009). Quality in Kindergarten Classrooms: Observational Evidence for the Need to Increase Children’s Learning Opportunities in Early Education Classrooms. Early Education & Development, 20(4), 657-692.

Pianta, R., Paro, K. & Hamre, B. (2008). CLassroom Assessment Scoring System (CLASS) Manual, Pre-K. Baltimore, MD: Paul H. Brookes Pub.

Pianta, R. (2015). Classroom Experiences for Promoting Students’ Learning and Development: Observation and Improvement of Teacher-Child Interactions. Lezing op studiedag Op naar een kwaliteitsvolle leerkracht-kind relatie te Heverlee,  december 2015, UC Leuven-Limburg.

Robert Pianta: Emotional and instructional support. (n.d.). On-line geraadpleegd op 21 december 2015 op https://www.youtube.com/watch?v=5qdf7sNTqR8

 

Gastbloggers: Hilde Stroobants en Caroline Vancraeyveldt (UCLL)

13 gedachtes over “Instructional support, een elementaire basis voor een goede cognitieve ontwikkeling

  1. De studiedag waarvan sprake in het blogbericht was bijzonder interessant. Instructional support is erg belangrijk: ik ga dan ook volledig akkoord met de bloggers.

    Odisee Brussel heeft vorig schooljaar a.h.v. de CLASS Pre-K de kwaliteit van de instructional support in de tweede en derde kleuterklas onderzocht. Op de drie onderdelen scoren we inderdaad laag… Het modelleren gaat ons nog het best af. Het belang van Conceptontwikkeling en Kwaliteit van feedback is nog onvoldoende tot het werkveld doorgedrongen. Bovendien merken we in onze opleiding dat dit getraind moet worden: ‘weten’ dat dit belangrijk is, is een belangrijke eerste stap, maar onvoldoende. Er is een publicatie (met trainingen) in wording (voorjaar of zomer 2016) om de kleuteronderwijzers van tweede en derde kleuterklas te helpen om meer in te zetten op instructional support. De titel: Maximaal Megataal, dit wordt de opvolger van Minimaal Maxitaal (voor peuters en eerste kleuterklas).

    Fijn dat instructional support zoveel aandacht krijgt: wie weet geeft hetzelfde onderzoek over een tiental jaar (liefst vroeger) al een heel ander beeld?

    Like

    • Marlies,

      fijn dat jullie er al onderzoek naar deden hier in Vlaanderen, en nog fijner dat er ook een opvolging komt om instructional support een sterkere invulling te geven.
      Voor mensen die getraind zijn in MISC (Pnina Klein) of Mediational Intervention (Reuven Feuerstein) liggen veel indicatoren van conceptontwikkeling en kwaliteit van feedback in de lijn van de mediatiekenmerken die zij nastreven in hun praktijk. We hebben in onze praktijk echter nog te weinig oog voor het zoekend blijven kijken dat ook voor ons als leerkrachten tot verder groeien leidt: doe ik wel wat ik denk dat ik doe, worden kinderen ook beter van mijn begeleiding, en waar kan het nog beter?
      Wie benieuwd is naar MISC of Medierend Leren kan in Vlaanderen onder andere terecht bij http://www.cesmoo.be en in Nederland bij http://www.stibco.nl

      Hilde

      Like

      • Dag Hilde
        Je hebt zo’n gelijk: de vragen ‘doe ik nu wat ik denk dat ik doe’ en ‘waarom doe ik dit nu zo (en niet anders)’ zouden we ons met zijn allen zoveel meer moeten stellen, zowel in het werkveld als in de opleiding. Ik geloof enorm in de MISC-impulsen (én in de ‘ABC of love’ die aan de MISC-impulsen vooraf gaan = emotional support van Pianta), maar het is niet eenvoudig om ze optimaal toe te passen. Maar dat is net boeiend: wat een uitdaging voor ons allemaal! Het zou fijn zijn om hier met zijn allen de schouders onder te zetten.

        Like

  2. Soms droom ik wel eens van een Vlaamse videodatabase (of beter: een leertraject) met allemaal voorbeeldfilmpjes van maximaal 15 seconden waarin telkens gefocust wordt op één enkel ding. Ik weet dat het maar een eerste stap is naar effectief inzetten, maar Pianta zei ook dat mensen die deze zaken in één oogopslag kunnen herkennen, deze gemakkelijker zelf kunnen inzetten.

    Like

    • Dat is eigenlijk een fantastisch idee, Helena! Als we daar nu eens met een aantal mensen / lerarenopleidingen onze schouders onderzetten? We maken een soort website, zo’n beetje naar analogie met http://www.uitdagentotgesprek.be, zou dat niet handig zijn? Ik ruik een project(je) in wording…

      Like

      • Dat is alvast een goed voorbeeld. Ik zie wel wat in een bijhorende oefenmodule waarbij je filmfragmenten aan didactische principes moet koppelen. Daarom heb je voor elk principe meerdere filmpjes nodig. Waar kunnen we zo’n project aanvragen???

        Like

      • Een eerste aanzet: in het tweede semester oefent een klein groepje studenten de misc-impulsen, gecombineerd met de instructional support-ideeën van Pianta (een project van de opleiding). De bedoeling is echt impuls voor impuls afzonderlijk in te oefenen. Naar het schijnt heeft dat op de kinderen zelf niet zoveel effect dan het hele pakket (is ook logisch), maar voor degene die de impuls moet leren gebruiken, is het wel waardevol. Deze studenten hebben vorig (en dit) jaar misc-gewijs gewerkt in de stages (alles in één keer) en we merken jaar op jaar opnieuw dat er veel misc verloren gaat op die manier (studenten geven dat ook zelf aan). Het interessante nieuws: deze studenten gaan veel filmpjes maken voor supervisie: wie weet is dat al een pool van filmpjes om te gebruiken!

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s