Hoe gebruik je informatieve prentenboeken in de klas?

Het moet niet altijd een verhaaltje zijn. Informatieve prentenboeken bieden uitdagende taalkansen, leesplezier en verdieping. Daarom promoten Amerikaanse onderwijsspecialisten het gebruik van informatieve boeken in de kleuterklas, en sluit ik me daar graag bij aan.

Infoboeken zijn boeiend voor jongens én meisjes

Leerkrachten denken soms dat verhalen gemakkelijker of interessanter zijn dan infoboeken, maar kleuters luisteren graag naar infoboeken (Mantzicopoulos e.a., 2011). De meisjes verschillen hierin niet van de jongens. Op latere leeftijd hebben jongens vaker dan meisjes een uitgesproken voorkeur voor infoboeken en een afkeer van verhalen. Misschien zijn deze jongens wel gemotiveerder om te lezen als ze al van kleins af ervaring hebben met hun latere voorkeursgenre.

Taalkansen en kennis

Infoboeken bevatten een leerrijke taal en een rijke woordenschat. Nieuwe woorden worden vaak uitgelegd in de tekst, en geïllustreerd met een realistische foto. Kinderen doen bovendien wereldkennis op die later van pas komt bij moeilijkere teksten. Infoboeken bieden bovendien stof voor denkstimulerende gesprekken tijdens het voorlezen (Price e.a., 2012).

de brandweer

Discussiestof in het favoriete boek van mijn jongste zoon: Waarom heeft hij een megafoon? Wat doen ze met die zakken?

Voorleestips

Deze tips zijn gebaseerd op mijn ervaringen met infoboeken voorlezen in de tweede kleuterklas.

1 Kennismaken met het genre

Vertel de kleuters vooraf dat je een infoboek zal vertellen, en leg uit waartoe een infoboek dient. Wijs tijdens of na het lezen op de typische kenmerken van een infoboek: een inhoudstafel, onderschriften onder foto’s, een verklarende woordenlijst.

2 Vooraf een luistervraag stellen

Bedenk een prikkelende vraag of laat de kleuters zelf bedenken wat ze nog willen weten over het onderwerp. Misschien kun je verwijzen naar een mindmap die je met de kleuters hebt opgesteld. Na het voorleesmoment kunnen jullie de mindmap verder aanvullen.

3 Reflecteren over voorbije klasactiviteiten

Breng het infoboek wat later in de themaweek. Tijdens het voorleesmoment verwijs je regelmatig naar voorbije klaservaringen, zoals het spel in de fantasiehoek, de klasuitstap, de waarneming. Op die manier kun je de inhoud van de activiteiten opfrissen, uitbreiden en verankeren.

4 Interactief voorlezen en focussen

Speel in op de interesses van de kleuters, prikkel hen met uitdagende vragen, vertaal in eigen woorden, laat vallen wat onbelangrijk is. In tegenstelling tot verhalen moet je infoboeken niet altijd van het begin tot het einde voorlezen.

5 Het infoboek vergelijken met een verhaal

Kleuters verdiepen hun begrip van een verhaal wanneer ze het vergelijken met een infoboek over hetzelfde thema. Een eenvoudige werkwijze is om uit elk boek één prent te kiezen en vervolgens te bespreken wat gelijkend en verschillend is.

prentje

Via het infoboek ontdekten de kleuters dat het hondje Sammie nog maar een kleine puppy is die moet wennen aan zijn nieuwe woonplaats.

 

En nu op zoek naar het juiste infoboek

Rond het thema ‘de brandweer’ is het aanbod groot, maar wil je iets over ‘de regen’, dan is het toch wat verder zoeken. Een Brusselse leerkracht vertelde me dat haar meertalige kleuters vooral dol waren op infoboeken met echte foto’s. Maar soms zijn ook getekende infoboeken heel waardevol.

infoboeken

Enkele goed onthaalde infoboeken uit het Wereldwoordenproject (2de kleuterklas)

 

Leestips (in het Engels, maar wel vlot geschreven)

Praktijktip

Vorig jaar werkten we in het Wereldwoordenproject voor 10 thema’s voorleesactiviteiten uit met een verhaal en een infoboek. Uit elk boek selecteerden we drie ‘wereldwoorden’ om diepgaander te behandelen. De lesplannen staan hier online.

Wetenschappelijke achtergrond

  • Mantzicopoulos, P., & Patrick, H. (2011). Reading picture books and learning science: Engaging young children with informational text. Theory Into Practice, 50(4), 269-276.
  • Price, L. H., Bradley, B. A., & Smith, J. M. (2012). A comparison of preschool teachers’ talk during storybook and information book read-alouds. Early Childhood Research Quarterly, 27(3), 426-440.

7 gedachtes over “Hoe gebruik je informatieve prentenboeken in de klas?

  1. Goeie tips, vooral tip 3 om wat later te starten en te refereren aan eerdere klaservaringen vind ik interessant. Wat ik nog kan toevoegen is dat in het algemeen het refereren aan de (thuis)ervaringen van kleuters -de nieuwe kennis verbinden aan voorkennis- meestal heel goed werkt. Bijvoorbeeld bij een boek over huisdieren vragen: hebben jullie thuis ook een huisdier? Als je wilt dat de aandacht niet teveel afdwaalt en je wel de betrokkenheid van de kinderen wilt hebben, kun je soms beter vragen uit belangstelling stellen, en niet teveel kennisvragen, is mijn ervaring. Een vraag uit belangstelling is: hebben jullie dat ook weleens gezien/meegemaakt? Dan kunnen de kinderen bevestigend of ontkennend antwoorden, en kun je weer verder met het boek. Een kennisvraag is: wie kan wat vertellen over …. De valkuil bij kennisvragen is dat je weleens verder afdwaalt van de inhoud van het boek dan je zou willen, en dat vaak alleen die kinderen aan het woord komen die het toch al weten.
    Het is inderdaad soms lastig om informatieve prentenboeken over een onderwerp te vinden dat ook op het juiste niveau voor de kinderen is. Het niveau is of te hoog of weer juist meer voor peuters bestemd. Je kunt ook in andere taalgebieden kijken, er zijn goede Engelse en Duitse informatieve prentenboeken. Voor het voorlezen maakt dat niet zoveel uit, omdat het informatie betreft en geen verhalende tekst. Die informatie kun je in het Nederlands vertellen. En jullie Vlamingen kunnen natuurlijk ook in het Franse taalgebied kijken, maar dat is voor mij als Hollander nog een brug te ver;).

    Liked by 1 persoon

  2. Ik vond het moeilijk om een goed informatief prentenboek te vinden voor in een kleuterklas te gebruiken. Ook wist ik niet goed hoe ik dit kon aanbieden. Met deze tips in het achterhoofd ga ik tijdens mijn volgende stages zeker proberen om informatieve prentenboeken te gebruiken in de klas.

    Like

  3. Als kleuterjuf in wording moeten wij alles in het werk stellen om de kleuters van nabij alle behoeften te bevredigen. Kleuters hebben de keuze al dan niet de informatieve boeken uit eigen beweging te nemen.
    Door alle informatie die op de kleuters afkomt, kan het ervoor zorgen dat ze een taalvoorsprong ontwikkelen.
    Doordat in de informatieve teksten woorden vaak worden uitgelegd aan de hand van een realistische foto of illustratie, kunnen de kinderen linken leggen tussen het visuele en bepaalde bewoordingen.
    Kleuters krijgen door informatieve boeken ook leerkansen op gebied van cognitieve ontwikkeling.
    Kortom ik ben van mening dat het aanbieden van informatieve boeken in de kleuterklas een zeer interessante denkpiste is die we niet links mogen laten liggen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s