Risicovol spel of veilige verveling?

Opgepast: risicovol spel!

Ken je deze kleuters?

  • Firas houdt zich aan de afspraken, blijft liefst één meter van de grens en loopt rustig rond op de speelplaats. Tijdens het bewegingsuurtje is het diezelfde Firas die als eerste een stevige valpartij maakt. Pijn!
  • De meer onstuimige Kjell heeft volle-kracht-vooruit op zijn fietsje, de schoolmuur in het vizier.  Ramt andere kleuters en veroorzaakt te vaak lichamelijk ‘lijden’ bij zichzelf en de andere kleuters. Pijn!

Het zijn twee kleuters die een gebrekkige inschatting maken van risico’s verbonden aan hun spel. De ene durft zelden een lichamelijk risico te nemen, maar kwetst zich bij een meer gewaagd spel.  De andere neemt te hoge risico’s en pijnigt zichzelf en anderen.

Risicocompetentie ontwikkelen

Ooit geloofde men in risicoloos spelen en risicoloze speelterreinen. Deze illusie is echter doorprikt.  De kleuterschool zit immers vol met gevaar: snelheidsspelletjes, stoeispelen, hoogtespelletjes in de bewegingsruimte, praktische activiteiten met kookplaten en gloeiend hete potten, hamers, zagen, spijkers.  Dit aanbod veilig doorlopen vraagt om het ontwikkelen van de risicocompetentie bij de kleuters.  Kleuters zouden in staat moeten zijn om de mogelijkheden van een riskante spelsituatie te zien en er gepast aan deel te nemen.  Of net beslissen er niet aan deel te nemen, wegens te link.  Het gaat er als leerkracht en school om spelsituaties te creëren waarin aanvaardbare risico’s verborgen liggen.  Deze voorbereide situaties helpen kleuters als ze in een niet voorbereide situatie komen.  Kleuters horen immers zelf de volgende afwegingen te maken:

  • Ik moet trager gaan met m’n step tussen de banken.   Neen, dit moet minder snel!
  • Klimmend op het sportraam : Neen, dit is te hoog ? Maar het kan ook net anders? Ja, springen kan vanaf deze hoogte. Hup.
  • Deze hoge glijbaan, blijf ik af. Ik ga niet langs dat klimtouw. Wel langs het trapje!

De binnenspeeltuin of laaghangende takken?

Volgens mij is de binnenspeeltuin geen goede plaats om risicocompetentie te leren ontwikkelen. Breng maar eens twee uur door in zo’n binnenspeeltuin, vol met mousse stootbescherming en valmatten. Kleuters spelen er compleet ongeremd omdat ze verkeerdelijk denken zich niet meer pijn te kunnen doen. Maar het onbeheerste, wilde gedrag van kleuters zorgt net voor ‘hoofdengeknots’, kniestoten en bloederige lippen.  Het ontwikkelen van risicocompetentie heeft net als doel dat kinderen minder ongelukken hebben.

Laat mij dan maar genieten van boomklimmende kinderen.  Misschien gevaarlijker, maar bij risicocompetente kinderen vrij veilig.  En dat is het net.  Kinderen die deze competentie niet ontwikkelen, kunnen geen inschatting maken van de risico’s en zijn dan ook levensgevaarlijk in een boom.  Laat kleuters dus maar wippen op een laaghangende tak – wat ik beoordeel als een aanvaardbaar risico – en er af en toe eens afstruikelen.  Het hélpt hen !

Door kinderen net kansen te geven om het veiligheidsrisico in te schatten, leren ze vaardigheden die later in tal van situaties nodig zijn. Denken we maar aan deelnemen aan het verkeer, klimmen op ladders, deelnemen aan spel op echt hoge speeltuinen, veilig omgaan met keukenspullen, actieve klim- en klauteractiviteiten in de vrije tijd.

UCLL beschreef een visie, activiteiten, en doelen over hoe je kleuters hun risicocompetentie kan ontwikkelen.

Risicovol spel of veilige verveling? Durf!

 Filip Van Keer

 

Bronnen :

4 gedachtes over “Risicovol spel of veilige verveling?

  1. Ik ga akkoord met dit artikel want ik vind dat kinderen de dag van vandaag teveel beschermd worden. Kinderen moeten uitgedaagd worden om een risicocompetentie te ontwikkelen. Als dit niet gebeurt, gaan ze de gevaren van de echte wereld niet onder ogen komen. In de onuitgegeven cursus van motoriek zegt men ook dat kinderen zich pas harmonisch kunnen bewegen als ze veelvuldige en gevarieerde bewegingskansen krijgen in een veilig omgeving. Met deze veilige omgeving bedoelen ze dat er risico’s zijn in de omgeving, maar deze wordt afgewogen tegenover de veiligheid van het kind. Het zijn gewaagde risico’s die ze willen uitlokken en dit is goed omdat de kinderen daar inzicht in moeten verwerven.
    (bron: LODEWIJYCKX,E., Motorische ontwikkeling. Onuitgegeven cursusmateriaal voor het eerste jaar Bachelor in het kleuteronderwijs, Katholieke Hogeschool Kempen, Departement lerarenopleiding Vorselaar.)

    Like

  2. Ik kan mij helemaal vinden in het artikel. Kinderen worden tegenwoordig te veel beschermd. Ik ga regelmatig babysitten. Hier merk ik ook grote verschillen tussen de kinderen. Het ene kind springt op een trampoline met een net errond en blijft rustig in het midden springen. Het zal minder kansen krijgen om risicocompetenties te ontwikkelen. Een ander gezin heeft een trampoline zonder net en het kind springt uitgelaten heen en weer. Als dat kind dichter bij de rand van de trampoline komt, merk je dat hij zijn sprong afremt. Zo leert hij al spelend de risico’s beter inschatten. Een kind moet op ontdekking kunnen en mogen gaan en verschillende bewegingskansen krijgen. Zo maakt het kind kennis met zijn eigen lichaam en de verschillende gevaren.

    Like

  3. Ik ben het volledig eens met dit artikel. Vele ouders willen hun kind beschermen door ze binnen te houden zodat er zeker niets erg kan gebeuren of dat hun kleren niet kunnen vuil worden. Maar ik ben er van overtuigd dat een kind juist beter kan ontwikkelen door risicocompetentie te ontwikkelen. En dit kunnen kleuters enkel ontwikkelen door ze de gevaren in de realiteit te laten ontdekken. Ik vind het heel belangrijk dat kleuters de kans krijgen om zelf op ontdekking te gaan en om te leren omgaan met risico’s tijdens het spelen. Door te spelen leren ze vaardigheden die ze in hun latere leven zullen nodig hebben. Op mijn stageschool worden de kleuters echt uitgedaagd om voldoende te bewegen en dat vind ik goed!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s