Authentiek ≠ antiek

Herkenbaar onder de leerkrachten: je tracht de hele dag door rustig, opgewekt en behulpzaam te zijn. Ook als kleuters lastig doen en er thuis nog een hoop werk ligt te wachten. Herkenbaar ook voor stewardessen, zakenmannen die een goede deal moeten sluiten, bouwvakkers die vrolijk fluitend in de regen moeten verder werken. Je continu aanpassen aan de omgeving vraagt veel energie en heeft volgens onderzoek een duidelijke consequentie: burn-out, angst en psychosomatische klachten.

Wist je dat …

Het proces van jezelf aanpassen al begint vanaf de kindertijd tussen het 1ste en 7de levensjaar? In deze periode leren kinderen hun mening vormen, op hun gevoelens vertrouwen, refereren naar “ik” en “de ander”. Hoe beter we vanaf de kleuterleeftijd met gevoelens omgaan, hoe beter kinderen leren zich bewust te zijn van zichzelf.

Martha begint te wenen omdat één van de poppen een oog verloren is. “Daar moet je niet om wenen, dat is niet zo erg”. Sem wil liefst van al boos worden op Luka omdat die met zijn lievelingsauto speelt maar hij doet het niet omdat hij weet dat juf dat niet leuk vindt.

Sem vult zijn gedrag in volgens wat hij denkt dat de ander wil. Een mechanisme dat in gang schiet door de reactie van de omgeving zoals bij Martha.

 

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand …

Het proces van ons aanpassen aan de omgeving is een kwestie van gespiegeld worden of gedeflecteerd voelen:

  • Als je gespiegeld wordt, kijk je als het ware in de spiegel. Je herkent het gevoel bij de ander (bijvoorbeeld samen lachen) of je voelt je begrepen (getroost worden bij verdriet).
  • Als je gedeflecteerd wordt, krijg je geen reactie, wordt je vreemd aangekeken of wordt je niet ernstig genomen.

Onze kleuters zoeken automatisch naar gedrag waarin ze gespiegeld worden en passen zich aan. Zo leren ze niet leven in hoe ze zijn maar hoe ze moeten zijn. De gevolgen op lange termijn zijn ons niet onbekend.

Advies voor de praktijk: Wees authentiek

Uitgewerkte methodieken en ideeën om met gevoelens aan de slag te gaan vind je voldoende:

  • Geef kleuters de kans om hun gevoelens te uiten en te kanaliseren via lichaamstaal, rollenspel, beweging, woorden, tekeningen, …
  • Breng kleuters in contact met emotierijke verhalen, ervaringen en situaties waar in ze zichzelf kunnen herkennen, naspelen, uitbeelden en bewust worden.
  • Maak gevoelens bespreekbaar en hanteer de juiste woorden
  • Leer kleuters het verschil tussen hun gedrag en hun gevoel. Het gevoel is wel ok maar het gedrag misschien niet.

Maar het grootste effect volgens het onderzoek van Brenner is onze eigen authenticiteit. Sta model en wees jezelf … makkelijker gezegd dan gedaan. Daarom enkele tips:

  • Pak je les aan zoals jij het wil: kies werkvormen en thema’s die jou enthousiast maken. Probeer een nieuwe aanpak uit als je erin gelooft
  • Weet waar je sterk in bent: geen enkele leraar is perfect, je hoeft niet te voldoen aan het ideale plaatje.
  • Vertel wat je denkt en voelt: durf aangeven wat jou angstig maakt, waar je kippenvel of rode wangen van krijgt, als je niet akkoord gaat. Het is jouw mening en gevoel en dat kan en mag gerust anders zijn!

 

Bronnen:

Brenner, H (2004). I know I’m there somewhere. Gotham Books.

Gieles, J. (2016). Jezelf zijn, hoe authentiek ben jij?. Psychologie magazine, 2, 19-27.

Een gedachte over “Authentiek ≠ antiek

  1. “Het drama van het begaafde kind” van Alice Miller beschrijft de mogelijke gevolgen voor kinderen die al te zeer willen voldoen aan de verlangens van anderen. Het is uitgegeven in 1979 maar volgens mij nog steeds actueel.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s