Als terreur te dichtbij komt.

Met grote ogen kijk ik vandaag naar de online nieuwsberichten van verschillende kranten die het laatste nieuws over de aanslagen in Brussel brengen. Heel dichtbij, want gisteren nog pikte mijn zoon er zijn vriendinnetje op.

Ook voor kleuters worden de aanslagen in Brussel een verhaal dat dichtbij komt. Ze voelen het aan de reacties van ouders en leerkrachten. Ze merken het aan de aandacht die voortdurend naar het scherm gaat om de laatste updates te vernemen. Ze horen het in de gesprekken aan tafel. Ze zien het aan de gesloten schoolpoorten en de soldaten aan de overkant van de straat.

Wat morgen in het onthaal? Hoe reageer je op de vragen, de verhalen, de onzekerheid en de angst die ze wellicht meebrengen naar de klas?

Concrete tips rond hoe je hierrond met kinderen in gesprek kan gaan, vind ik op Klasse.

En verder springt mijn geheugen spontaan naar Teacher Tom (2012) :

When I was a boy and I would see scary things in the news, my mother would say to me: “Look for the helpers. You will always find people who are helping.” To this day, especially in times of ‘disaster’, I remember my mother’s words, and I am always comforted by realizing that there are still so many helpers – so many caring people in this world. (Mister Rogers).

Naast de aandacht voor het positieve dat parallel loopt met het tragische, geeft hij aan hoe belangrijk het is om kinderen te laten vertellen over hun ervaringen, om hen vragen te laten stellen, om hen ook toe te laten niet te spreken of van onderwerp te veranderen als ze nog niet klaar zijn om er over te praten. Heel fijngevoelig kijkt hij wat kinderen nodig hebben op het moment zelf en probeert hij daar op in te gaan.

Kleuters verwerken trauma’s en angsten vaak via hun rollenspel en het is goed om daarop voorbereid te zijn. Vivian Gussin-Paley (2010) beschreef hoe het fantasiespel van kleuters in een klas in New Orleans overliep van Goudlokje en de drie beren naar een verwerking van indrukken rond Hurricane Katrina. De ingekorte vertaling hieronder licht een tipje van de sluier op.

“Is de pap klaar?” vraagt Eli, terwijl hij de tafel zet. Ondertussen roert Marianne in een pot en kiest ze een jurk.

“Wil je er blauwe bessen in, papa? Goudlokje plukt bessen voor ons in het bos.”

Eli stopt in het midden van zijn spel en staart door het raam boven het fornuis. Het regent en de wind blaast bladeren in cirkels rond.

“Hey! Goudlokje wordt nat! Ze verdrinkt!” zegt hij. “Het water komt hier binnen. Snel, moeder, we moeten weg hier.” Marianne wikkelt haar pop in een deken en stapt voorzichtig rond de tafel. “Is het hier nat? Ik denk dat de wind op ons blaast.”

Op dat moment is er een dramatische wending in het plot. Eli en Marianne veranderen een huiselijk tafereel in een triller. Ze beginnen dekens, kussens, poppen en verkleedkleren rond te zwieren tot de huishoek zelf uit mekaar lijkt te vliegen.

“Kruip op het dak!” roept Eli, terwijl hij op de tafel klimt en Marianne met zich meetrekt. “Bel de 100! Bel het leger! Mis de boot niet!” Hij springt van de tafel en staat op een stoel. “De rivier zwemt naar boven tot hier. ”

“Ik ben de moeder,” antwoordt Marianne, zachtjes schommelend, alsof ze de actie wil vertragen. Dan, in een meer zelfzekere stem, zegt ze: “Ik heb hem bedekt met mijn deken want hij is bang van water. Ben jij nog … zijn we nog bovendrijven?”

Eli knikt hevig. “Ja. Niet rechtstaan in de boot. Ik moet de mensen laten weten. De rivier is gebroken!”

Het rollenspel dat begon met een paar kleuters groeit op een paar minuten uit tot een klassikaal rampgebeuren waarin bijna alle kleuters deelnemen.

Juf Olson staat recht, klaar om te handelen. Ze rinkelt haar belletje met meer energie dan gewoonlijk. “Het leger is hier!” roept ze op duidelijke maar vriendelijke toon. “Wij zijn het leger. Kijk, ik doe mijn uniform aan. Ik trek mijn hoge laarzen aan. Toon me eens allemaal hoe je je hoge laarzen aantrekt. En mijn gele regenjas. Doe je gele regenjas aan. We hebben geen tijd te verliezen.”

“OK, laarzen aan? Nu tellen we tot twintig tot het water terug is weggezakt. Dan ruimen we alle straten en huizen in New Orleans op.”

“Eén, twee, drie, vier, …” beginnen de kinderen in een sombere stemming, terwijl ze het ingebeelde water zien wegtrekken.

In de klas van Juf Olson kunnen kleuters hun pijnlijke ervaringen en ongerustheid kwijt. Ze mogen die uitspelen, hun gevoelens (her)beleven, zich inbeelden hoe het was of geweest zou zijn. De juf (h)erkent bovendien ook dat de kleuters nood hebben aan dat positieve, aan de geruststelling dat er helpers zijn, aan de bevestiging van zelf actie te kunnen nemen. De helpers komen op de proppen. Ze brengen de mensen die in gevaar zijn op het droge. Ze ruimen de rommel op en brengen weer orde in de chaos.

Laat ons kijken naar de helpers. Er zijn altijd mensen die helpen.

Gastblogger: Hilde Stroobants (UCLL)

 

Bronnen:

Gussin-Paley, V. (2010) The Boy on the Beach. Building Community Through Play. Chicago, University of Chicago Press.

http://teachertomsblog.blogspot.be/2012/10/preparing-for-when-tragedy-strikes.html

http://teachertomsblog.blogspot.be/2015/11/this-is-why-i-despair.html

16 gedachtes over “Als terreur te dichtbij komt.

  1. Ik ben heel blij dat dit hier geplaatst is, want ik zou zelf niet geweten hebben hoe ik had gereageerd op mijn kinderen in zo’n situatie. Door dit te lezen begrijp ik dat je vooral moet inspelen op de noden van het kind.
    Ik neem deze tips zeker en vast mee zo kan ik ze gebruiken wanneer ik zelf in zo’n situatie terecht kom.

    Like

  2. Door het voorbeeld in het artikel (het rollenspel rond de orkaan Katrina in de klas) wordt het al snel duidelijk hoe je juist moet omgaan met kleuters in angstaanjagende situaties. Een rollenspel is ideaal om te ontdekken wat er allemaal omgaat in hun hoofd. Ik vind het heel belangrijk dat de kinderen hun gevoelens kunnen uiten en we ze een positieve boodschap meegeven ondanks er vele negatieve berichten in de media verschijnen. Op die manier is het onder andere onze taak om vooral de goede gebeurtenissen in de wereld te benadrukken zodat ze geen slecht beeld krijgen van de wereld.

    Like

  3. Ik ben heel blij dat dit hier geplaatst is, want ik zou zelf niet geweten hebben hoe ik had gereageerd op mijn kinderen van mijn klas in zo’n situatie. Door het voorbeeld van Hurricane Katrina te lezen begrijp ik dat je vooral moet inspelen op de noden van het kind. Ook vind ik het heel belangrijk dat de kinderen al hun gevoelens en gedachten rond dit thema kwijt kunnen.
    Daarom neem ik de tips over hoe je met kinderen praat over terreur en geweld zeker en vast mee zo kan ik ze gebruiken wanneer ik zelf in zo’n situatie terecht kom.

    Like

  4. Beste
    In het voorbeeld van juf Olson (het rollenspel rond de orkaan Hurricane Katrina in de klas) kan je duidelijk zien dat het heel belangrijk is om in te spelen op de noden van kinderen. Het is noodzakelijk dat kinderen hun gevoelens hierover kwijt kunnen. Een rollenspel is inderdaad ideaal om te ontdekken wat er allemaal in de leef – en belevingswereld van de kleuter omgaat. De taak van de leerkracht hierbij is volgens mij om goed te observeren zodat hij/zij duidelijk kan zien wanneer er in de klas nood is aan geruststelling of positief nieuws in verband met het onderwerp. Omdat dit artikel ook kan gaan over andere angstaanjagende gebeurtenissen die zich in de leefwereld van de kleuters bevinden, neem ik de tips over het praten met de kinderen zeker mee!

    Like

  5. Ik vind het goed dat de kleuters in deze klas hun gevoelens en ervaringen vrij kunnen uiten in hun rollenspel. Kleuters hebben het soms moeilijk om iets te vertellen in concrete woorden, maar hun rollenspel spreekt vaak boekdelen.
    Het voorbeeld dat hier wordt weergegeven ga ik zeker onthouden om zelf te gebruiken in moeilijke situaties.
    Er gebeuren steeds vaker natuurrampen of terreuraanslagen en het is niet gemakkelijk om op een correcte manier te reageren.
    De kleuters in deze klas hebben nood aan iemand die hen het positieve in de situatie kan laten zien, dat is wat de juf hier heel goed doet.

    Like

  6. Ik vind het goed dat de kleuters op hun eigen manier hun gevoelens mogen uiten. Rollenspel speelt daar vaak een grote rol in. Niet alle kleuters praten even gemakkelijk over angstaanjagende gebeurtenissen, maar door middel van een rollenspel kunnen ze hun gevoelens en ervaringen uiten. Ik denk dat het juist belangrijk is als leerkracht om in te spelen in de noden van de kleuters. Omdat er veel angstaanjagende gebeurtenissen in de leef- en belevingswereld van de kleuters aan bod kunnen komen, neem ik deze tips zeker mee om er dankbaar gebruik van te maken.

    Like

  7. Kinderen moeten leren om hun gevoelens en angsten te kunnen uiten. In het voorbeeld van juf Olson gebeurt dit doormiddel van een rollenspel. Wat wordt aangeleerd in de opleiding kleuteronderwijs, is dan ook dat rollenspel de meest voorkomende manier is om die gevoelens te kunnen uiten.

    De kinderen hebben dit nodig. En als leerkracht moet je daar dan ook alles aan doen om op die noden in te gaan.

    Ik vind het leuk om te lezen hoe juf Olson spontaan mee doet. Zelf zou ik het hiermee nog moeilijk hebben.
    Als leerkracht zit je ook met veel angsten en vragen,

    het kunstje is hier dan om die angsten niet te negeren en uit de weg te gaan. Doe mee in het rollenspel, en praat er eventueel over met de kleuters. Zo weten zij ook dat ze er niet alleen voor staan.

    Like

  8. Kleuters moeten hun angsten en belevenissen over dit soort onderwerpen kunnen uiten. Sommige kleuters zullen dit doen aan de hand van een rollenspel en anderen door hun terug te trekken in de snoezelhoek. Kleuters hebben ook veel nood aan hét vertellen wat er allemaal aan het gebeuren is, en hier het goede van te begrijpen. Net zoals in het citaat van Teacher Tom. Ik had een tijdje geleden een kleuter die aanwezig was bij de aanslagen in Brussel. Ik heb met de kleuter hierover gepraat en ze gerustgesteld. Dit door het goede, van de gebeurtenis, naar boven te brengen: De politie en het leger die al de mensen hebben geholpen.
    Het is dus zeer belangrijk dat je de kleuters hun ervaringen en belevingen tot uiting laat komen en dat je ze gerust stelt als ze dat nodig hebben.

    Like

  9. Door het voorbeeld dat in de blog staat omschreven wordt het duidelijk hoe je juist moet omgaan met kinderen in angstaanjagende situaties. Door een rollenspel te spelen kan je ontdekken wat er zich allemaal afspeelt in het hoofd van de kinderen.
    Ik vind het belangrijk dat we kinderen ondanks de negatieve boodschappen ook positieve punten meegeven. Ook vindt het belangrijk dat kinderen hun gevoelens kunnen uiten en dat er een manier gezocht wordt om hieraan te werken. Kinderen hebben nood aan personen die positieve boodschappen in bepaalde situaties kan laten zien. Daarom is het belangrijk dat we het goede vooral benadrukken zodat kinderen geen angst krijgen om naar de wereld te kijken.

    Like

  10. Dit vind ik een artikel dat heel goed gebruikt kan worden in de kleuterklas. Door het rollenspel ga je wat in op de leefwereld van de kleuters en zien ze niet alleen het ‘slechte’ in (de kapotte huizen, weggewaaide bomen, …) maar zien dat in elk negatief gebeuren zeker genoeg positieve aanwezig zijn (helpers). Door uiteindelijk de hele klas erbij te betrekken, prikkel je ook de andere kleuters. Zij worden ook nieuwsgierig en willen meedoen, zo kunnen ze dan mee helpen met de ‘reddingswerken’. Want vele kleintjes maken natuurlijk 1 groot, samen gaat het het snelste.

    Like

  11. Dit artikel geeft volgens mij een hele belangrijke tip mee aan kleuterjuffen maar ook zeker en vast aan ouders en aan vrijwel iedereen die met kinderen omgaat. Vele kleuters vinden vaak niet de woorden om te vertellen hoe ze zich voelen bij iets, wat er diep vanbinnen bij hen speelt of waar ze mee zitten.
    Doordat kleuters in de klas de mogelijkheid krijgen om hun gevoelens te spelen tijdens een rollenspel kan je zelf als juf of meester achterliggende gevoelens achterhalen en deze zelf bij de kleuter aankaarten of er spontaan op inspelen tijdens hun spel. Hierdoor zal de kleuter zich sneller begrepen en toch niet aangevallen voelen wat vaak wel het geval is bij bijvoorbeeld een kringgesprek.

    Like

  12. Dit artikel geeft een heel goede tip mee aan juffen, ouders, en iedereen die met kinderen omgaan. Kleuters begrijpen niet altijd wat er aan de hand is in de buitenwereld en soms kunnen ze het ook niet onder woorden brengen. Ik vind het dan heel goed dat kinderen in hun klas de mogelijkheid hebben om in hun rollenspel hun gevoelens te uiten. Zo kan je als juf zien hoe kinderen het opvatten en hoe het allemaal afspeelt in hun hoofd en kan je daarop inspelen. Ik vind het belangrijk dat je als juf erop inspeelt. Kleuters voelen zich dan sneller begrepen en veiliger. Kleuters voelen zich ook veel meer op hun gemak in hun rollenspel dan hun gevoelens te uiten in bijvoorbeeld een kringgesprek.

    Like

  13. Ik vind het goed dat ik dit artikel kan lezen op de blog. Het is belangrijk voor kleuters om te begrijpen wat er rondom hen gebeurd maar het is nog belangrijker voor ons om te weten hoe we dit het beste kunnen verwoorden.
    Door het voorbeeld van de juf is het duidelijk voor mij hoe ik met de kleuters moet omgaan in deze tijden van angst en rouw. Een rollenspel spelen met de kleuters helpt ons. We kunnen op deze manier zien wat er in het hoofd van de kleuter omgaat. Ik vind het belangrijk dat we te weten komen wat de kleuters allemaal denken zodat we er positief op kunnen reageren en dat de kleuters gerust gesteld worden.

    Like

  14. Ik vind dit een heel mooi artikel. Terreur is een onderwerp waar de laatste tijd veel over wordt gepraat. Niet alleen bij volwassenen, want ook kinderen zijn er sterk mee bezig.
    Door dit artikel heb ik wel ingezien dat het heel belangrijk is om mee te gaan in de beleving van de kleuter.
    Er voor zorgen dat de kleuters hun gedachtes en gevoelens kunnen uiten is uiteindelijk het beste wat je kan doen. Gebruik maken van een rollenspel om die gevoelens te uiten is dus een heel goed idee.
    Zoals bij het voorbeeld van de orkaan, is het ook belangrijk dat je de kleuters uiteindelijk wel een goed en veilig gevoel geeft. Nadat de juf begon te roepen dat de hulpdiensten er waren en dat ze samen het water weer hebben zien zakken, waren de kleuters terug op hun gemak en hadden ze weer een veilig gevoel. En dat is uiteindelijk wel hetgeen dat je wilt bereiken. Ik neem het zeker mee naar de kleuterklas.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s