Perfect opgeleide mensen bereiken niet altijd het meest

Maar wat doe je hieraan?

Als leerkracht ondervind je eerder vroeg dan laat dat onderwijs een dynamisch gegeven is, altijd in beweging. Werken met een nieuwe taalmethode, recente onderzoeksresultaten voor een beter wiskunde-aanbod implementeren in de klas enzovoorts. De nieuwe leerplannen en vernieuwde versies van vertrouwde handboeken spelen erop in dat we het er voor over hebben: we volgen navormingen, wonen vergaderingen bij, organiseren werkgroepen en  passen onze lesactiviteiten en materialen aan, altijd gestuwd door het verlangen kinderen steeds zo goed mogelijk te ondersteunen in hun vaardigheden en kennis. Maar ondanks onze inspanningen hieromtrent zien we ook dat kinderen met excellente leerresultaten in ons onderwijssysteem niet persé uitgroeien tot zorgzame, zelfzekere mensen. (Newby 1997) Kinderen groeien op in een hectische wereld die vaak gericht is op prestatie, competitie, specialisatie en meetbare ‘output’.

Wat een kind met een hoop kennis en klassiek schoolse vaardigheden voor de rest ook bereikt, volgens antropoloog en godsdienstwetenschapper Stephen Bigger dient onderwijs kinderen te helpen om zichzelf en hun omgeving te begrijpen, zodat het hen aanspoort om bewuste en verantwoordelijke keuzes te willen maken als lid van een groter geheel.  (Bigger 1999) Iets wat door Ivan Illich in de jaren zeventig als onmogelijk werd gezien, aangezien het net het idee van ‘de school’ zelf was dat in de weg stond van de ontwikkeling van kinderen tot verantwoordelijke creatieve volwassenen.

Dit stelt ons voor de vraag: welke plaats en hoeveel ruimte voorzien we in het formele curriculum om jonge kinderen te ondersteunen in hun ontwikkeling tot maatschappijkritische mensen? Geven we voldoende directe aandacht aan spirituele, morele, sociale en culturele educatie als samenhangend geheel (‘education of the whole person’ – Erricker et al. 1997) of laten we dit eerder afhangen van het informele curriculum – de speelplaats en de momentjes tussendoor? Dit vraagstuk stelt zich in meer concrete vorm voor de meeste leerkrachten als ‘welke plaats en invulling krijgt godsdienst in mijn weekschema’s?’.

In Engelstalig gebied is er o.a. bij monde van Mike Newby  voor gepleit om niet zozeer godsdienst of filosofie, dan wel ‘spiritualiteit’ een duidelijke plaats te geven in het aanbod. Samen spiritualiteit beleven omarmt culturele diversiteit en democratisch humanisme. Sinds het nieuwe millennium wordt dit in zijn onderzoek gezien als de weg naar het ontwikkelen van gezonde persoonlijke en collectieve identiteit bij kinderen (Newby 1997). Bigger (1999) concludeerde dat het ‘verplichte gebed’ in de Britse scholen meer zou teweegbrengen bij de kinderen als het omgevormd werd tot een dagelijks terugkerend moment dat via algemeen spirituele beleving de focus legt op de manier waarop en hoe we over onszelf denken, wat we tot onze verantwoordelijkheden rekenen, wat onze plaats is in deze wereld waarin we geconfronteerd worden met zoveel verscheidenheid… anders gezegd: via symbolen en rituelen die godsdienst overstijgen ‘onze identiteit in diversiteit ontwikkelen’. De openheid voor rituelen, fantasie, avontuur en humor die jonge kinderen hebben zouden hierbij het uitgangspunt zijn in de kleuterklas.

In het Vlaamse onderwijslandschap wordt deze discussie via het identiteitsvierkant (Dit filmpje geeft een korte, duidelijke uitleg over de vier combinaties van identiteit en solidariteit die mogelijk zijn en zo het profiel van een school in deze context kunnen omschrijven.) meestal op ‘schoolniveau’ gevoerd. Het katholieke onderwijs geeft daarbij de voorkeur aan de ‘dialoogschool’ (www.dialoogschool.be) ,  die veel meer dan wat men in het Angelsaksisch onderwijs voorstelt werk maakt van klare ‘eigenheid’ in een kader van brede ‘openheid’. De katholieke dialoogschool kiest expliciet voor het benadrukken van haar christelijke inspiratie en eigenheid, maar neemt tegelijkertijd de multiculturele samenleving ernstig. Deze school biedt geborgenheid, en gaat tegelijk een open relatie aan met de ander zodat ze een gids kan zijn voor de levensbeschouwelijke en religieuze groei van een kind.

Maar wanneer we vanuit deze theoretische modellen onze blik richten op onze dagdagelijkse klaspraktijk, hoe zorgen we er dan concreet voor dat we op het einde van de rit niet ‘nuttige’ kennis en vaardigheden hebben belicht, en het ‘waardevolle’ niet enkel als tussendoortje behandelden? Op welke manier waken we erover dat in de kleuterklas de basis wordt gelegd voor een generatie van jongvolwassenen met een nieuwsgierigheid naar het leven, begripvolle relaties, met een verlangen om een bijdragend lid van de samenleving te zijn?

Welke ruimte is er nog in het overvolle weekschema om hiervan een prioriteit te kunnen maken? En hoe benut jij die maximaal?

 

Meer lezen?

www.dialoogschool.be

Pollefeyt D. & Bouwens J., Tussen Leuven en Melbourne. Katholiek onderwijs in tijden van de-traditionalisering en pluralisering. Een inleiding in de Melbourne schaal, in:  K. Vanspeybroeck & J. Claeys (ed.), Waar zeg jij dat ik ben? Eigen-zinnig leraar-zijn in een katholieke school, Brussel, 2010, p. 78-87.

Roebben, B., How much and which theology is needed for religious education? Reflections on the intimate place of theology in the public space of the school, in: M.T. Buchanan & A.M. Gellel (ed.),Global Perspectives on Catholic Religious Education in Schools, 2015, p. 35-45.

Verhaegen, P., Identiteit. Amsterdam, 2012.

 

Bronnen

www.dialoogschool.be

Bigger, S., Spiritual, Moral, Social, and Cultural Education in: S. Bigger & E. Brown, Spiritual, Moral, Social, & Cultural Education: Exploring Values in the Curriculum. Londen, 1999,  p. 3-15.

Erricker, C. ea.,  The Education of the Whole Child. Londen,  1997.

Newby, M. ‘ Literary Development as Spiritual Development in the Common School’,  Journal of Philosophy of Education 31, 1997, p.283-294.

 

… en verdere interessante wetenschappelijke literatuur:

Avest, I. ter e.a., Learn Young, learn fair. Interreligious encounter and learning in Dutch Kindergarten in: K.Engebretson, e.a. (ed.), International Handbook for Interreligious Education. Dordrecht/Boston/London, 2010, p. 513-527.

Erricker, C., ‘Shall We Dance? Authority, Representation, and Voice: The Place of Spirituality in Religious Education’,  Religious Education, The official journal of the Religious Education Association 96 – 1, 2001, p. 20-35.

Erricker, C., ‘In fifty years, who will be here? Reflections on globalisation, migration and spiritual identity’,  International Journal of Children’s Spirituality 13 – 1, 2008, p. 15-26.

Miedema, S.,  Maximal citizenship education and interreligious education in common schools in: H.A. Alexander & A.K.  Agbaria (ed.), Commitment, Character, and Citizenship. Religious Education in Liberal Democracy, London/New York, 2012, p. 96-102.

Miedema, S., e.a., ‘ Enkele trends in levensbeschouwelijke vorming anno 2013: nationale en internationale perspectieven’, Pedagogiek 33 – 2, 2013, p. 179 – 186.

Ota, C. e.a., ‘The Secrets of the Playground’, Pastoral Care in Education 15 – 4, 1997, p. 19-24.

 

 

Een gedachte over “Perfect opgeleide mensen bereiken niet altijd het meest

  1. Levensbeschouwelijke- en religieuze ondersteuning in het kleuterschool vind ik heel belangrijk. Volgens mij lijkt het me een goede zaak om meer levensbeschouwelijke- en religieuze activiteiten in te plannen. De kleuter kunnen nadenken over hun eigen identiteit. Ze leren bepaalde waarden en normen die essentieel zijn voor de omgang met anderen. Ik vind dat als kleuters van jongs af aan in contact komen met spiritualiteit. Ze de werking meteen onder de knie krijgen. Ik denk ook dat het goed is om te streven naar een dialoogschool. Iedereen is er welkom welke religie dan ook. Volgens mij zouden de kleuters door in dialoog te gaan met elkaar hun identiteit ontwikkelen. Ik denk dat de kleuters dan een grotere kans hebben op een waardevolle toekomst.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s