De ondernemende kleuter

Braaf zijn, flink meedoen, binnen de lijntjes kleuren… het zijn kwaliteiten om als kind vlot de schoolcarrière te doorlopen. Maar om later sterk uit de hoek te kunnen komen in een diverse en onvoorspelbare wereld, is het nodig dat kinderen leren creatief te zijn, dingen durven en ondernemend gedrag ontwikkelen.

Al enkele jaren is het een terugkerend thema, de ondernemingszin bij kinderen stimuleren. Er liggen actieplannen bij het ministerie van onderwijs, er werden conceptnota’s geschreven door prof. Laevers en het CEGO, er zijn themanummers van onderwijstijdschriften en vzw Vlajo organiseert Droomfabrieken op school. In het lager en secundair onderwijs is dit duidelijk: jongeren worden begeleid om een mini-bedrijfje op te starten. Maar waar gaat het precies om in het kleuteronderwijs?

In een kleuterklas kan je soms twee uiterste voorbeelden van kleuters zien. Aan de ene kant de kleuter die niet kan kiezen, die niet weet hoe aan spel te beginnen, die geen scenario kan bedenken of uitvoeren, die voortdurend jouw hulp nodig heeft. Aan de andere kant: de kleuter die van aanpakken weet, die weet wat hij wil, die kan organiseren en doorzetten, die obstakels kan omzeilen en niet alleen zichzelf maar ook anderen kan aansturen, de ‘doe-het-zelver’. Prof. Laevers ontdekte bij kleuters met ondernemingszin twee opvallende kenmerken: zelfsturing en creativiteit.

Zelfsturing is het vermogen om zelf het roer in handen te hebben, zelf te bepalen, zelf te realiseren; iets waar we onze groep kleuters eerder in beperken door als leerkracht zelf de leiding te hebben en te plannen wat er in de klas gebeurt.

Vier componenten spelen hierbij een rol:

  • de wilsfactor: je inspannen, vastberadenheid tonen, je concentreren;
  • keuzes kunnen maken: kunnen en durven kiezen voor wat je echt wil, maar ook leren voelen wat je wil;
  • scenario’s kunnen bedenken en uitvoeren: je bedenkt een stappenplan, een strategie om je doel te bereiken;
  • afstand kunnen nemen: je kan het overzicht bewaren en je kan inschatten of je nog altijd op de goede weg bent (met je doel voor ogen).

Creativiteit zit in het zien van nieuwe kansen en mogelijkheden. Volgens prof. Laevers en zijn team zijn typische kenmerken bij kinderen onder andere het hebben van een sterke exploratiedrang, niet houden van routines, plezier beleven aan fantaseren…

Als je bovenstaande zelfsturing en creativiteit mixt, kan je spreken van ondernemingszin. Specifiek voor de kleuterklas gaat het dan over kinderen die met een voorstel naar de leerkracht komen, die een idee hebben om iets te veranderen in de klas. Een voorstel doen is voor hen niet genoeg, het idee moet ook nog gerealiseerd worden! Talenten als zelfsturing, creativiteit, kunnen samenwerken, beslissingen nemen, zelfstandig kunnen werken… zijn allemaal eigenschappen die nodig zijn om later vlot te functioneren in de maatschappij. Hoe sneller we kinderen stimuleren om kwaliteiten als ‘kansen zien’ en ‘grenzen verleggen’ verder te ontwikkelen, hoe steviger ze later in het leven kunnen staan.

Leerkrachten kunnen de ondernemingszin van hun kleuters stimuleren door eerst en vooral veel ruimte te laten voor de inbreng en de creativiteit van de kinderen. Bereid af en toe eens geen thema voor, zodat de kleuters zelf het roer in handen krijgen en je kan peilen naar hun interesses en exploratiedrang. Laat bijvoorbeeld in de klas een hoek vrij, waarin de kleuters zelf aan de slag kunnen gaan op de manier die zij verkiezen, met materiaal en spel dat ze zelf bedenken. Help de kleuters hun ‘wilde plannen’ vormgeven door plannings- en terugblikgesprekken te houden. Wat ging er goed, wat kan er beter? Jij bent de coach!

Op de foto bij dit bericht zie je studenten van Thomas More campus Vorselaar hun good practices rond ondernemingszin voorstellen aan medestudenten, docenten en het werkveld.

 

Probeerde jij deze manier van werken al eens uit? Heb je tips voor collega’s? Noteer ze gerust hieronder!

 

Op woensdag 27 april was Martin Nica van Vlajo te gast op Thomas More campus Vorselaar om te vertellen over ondernemingszin stimuleren bij kleuters. Meer info? www.vlajo.org.
De conceptnota van prof. Laevers en Els Bertrands (CEGO) kan je terugvinden via deze link.

Inspiratie opdoen?
3 profielen en een screeningsinstrument om ondernemingszin te (h)erkennen via deze link.
Kleuters & Ik – themanummer “Ondernemingszin” – juni 2003 (jaargang 19 nummer 4).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s