Aanvaarding in de klasgroep: het belang van communicatieve skills bij kleuters

Uit het onderzoek van Van der Wilt, Van der Veen en Van Kruistum (2016) blijkt dat de mate waarin kleuters in de klas worden aanvaard samenhangt met hun communicatieve skills naar klasgenootjes toe. Kleuters met betere communicatieve vaardigheden worden beter geaccepteerd door andere kinderen in de klas. Chiel Van der Veen, één van de betrokken onderzoekers, raakte dit gegeven ook kort aan tijdens zijn lezing op onze Kleutergewijs-gaat-live-dag vandaag.

Vanuit het onderzoek van Van der Wilt, Van der Veen en Van Kruistum (2016) wordt een handige, concrete manier naar voor geschoven om de mate van acceptatie bij individuele kleuters, en dus de sociale structuur binnen de groep, in kaart te brengen: een sociometrisch onderzoek aan de hand van een sociomatrix.

Sociale relaties in beeld brengen: hoe doe je dat?

Een sociomatrix is een tabel waarin de namen van alle kinderen uit de klas dubbel zijn opgenomen. Aan de linkerkant staan de namen van kleuters die tijdens het onderzoek nomineren; bovenaan staan de namen van de kinderen die genomineerd worden tijdens het onderzoek. Het onderzoek verloopt in 4 stappen. Belangrijk om weten: de verschillende stappen worden mondeling en met individuele kleuters uitgevoerd, in een rustige, kindvriendelijke omgeving. De totale onderzoekstijd bedraagt ongeveer 10 minuten per kleuter. In het vervolg van dit blogbericht wordt de werkwijze kort beschreven. Voor een visuele voorstelling van de sociomatrix en de verschillende stappen, klik je best even door naar het artikel via onderstaande link:

http://dare.ubvu.vu.nl/bitstream/handle/1871/54298/43_07_Wilt_Veen_Kruistum_Sociale_relaties_tussen_kleuters.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Stap 1: Introductie

Vooraleer te starten met de activiteiten, is het belangrijk om het vertrouwen van kleuters te verkrijgen; kinderen moeten zich goed voelen. De bedoeling wordt uitgelegd aan de kleuters, namelijk zich krijgen op wat de kleuters leuk en lekker vinden.

Stap 2: Oriënterende activiteit: wat vind je lekker en wat niet?

Op basis van deze eerste activiteit kan je kleuters laten wennen aan de procedure van het sociometrisch onderzoek. Ze ervaren dat het steeds om 3 positieve nominaties gaat, gevolgd door 3 negatieve nominaties. Tijdens deze oriënterende taak worden kaartjes op tafel gelegd waarop verschillende etenswaren zijn afgebeeld. Aan de kleuter wordt 3x gevraagd om het kaartje te nemen van zaken die hij lekker vindt; tevens wordt er 3x gevraagd om het kaartje te nemen van zaken die hij niet lekker vindt.

Stap 3: Sociometrische activiteit: met wie speel jij graag?

Deze activiteit is bedoeld om de sociale structuur in kaart te brengen. Op basis van deze activiteit probeer je te achterhalen welke kleuters vlot aanvaard worden in de groep, en welke kleuters minder geaccepteerd worden. Hiervoor worden kaartjes gebruikt met de foto op van ieder kind uit de klasgroep. Opnieuw wordt 3x dezelfde vraag gesteld in positieve zin: ‘Met wie speel je graag?’ en worden deze kaartjes verzameld. Ook nu wordt 3x dezelfde vraag gesteld in negatieve zin: ‘Met wie speel je niet graag?’. Ook deze foto’s worden verzameld. Deze 6 nominaties worden in de sociomatrix geregistreerd door middel van + of -.

Stap 4: Afsluitende activiteit: waarmee speel jij graag?

Om het kind tot slot af te leiden van het sociometrisch onderzoek en om bespreking tussen kinderen onderling tegen te gaan, wordt er een afrondende activiteit voorzien. Opnieuw wordt aan de kleuter in kwestie gevraagd om 3 positieve nominaties en 3 negatieve nominaties te geven, op basis van speelgoed waar hij wel of niet graag mee speelt.

Wat leren we nu uit de sociomatrix? De analyse.

Op basis van de sociomatrix kunnen we 4 indicaties per kleuter bekijken/berekenen:

  • Aantal positieve nominaties (aantal plusjes verticaal per kleuter opgeteld)
  • Aantal negatieve nominaties (aantal minnetjes verticaal per kleuter opgeteld)
  • Genoten sociale voorkeur in de klas (negatieve nominaties aftrekken van positieve nominaties)
  • Sociale invloed binnen de groep (positieve en negatieve nominaties optellen)

Deze indicaties kunnen helpen om de sociale relaties tussen kleuters binnen een klas concreet in beeld te brengen, om van daaruit eventueel verdere gesprekken of observaties te voeren. Als de uitkomsten van het sociometrisch onderzoek worden bevestigd, kunnen op basis hiervan initiatieven genomen worden om de sociale positie van kinderen te verbeteren. Op basis van het onderzoek van Van der Wilt, Van der Veen en Van Kruistum (2016) blijkt dat de communicatieve vaardigheden van kleuters hierbij wellicht een goed aanknopingspunt vormen.

Praktijktip

Wil je als leerkracht de sociale positie van kleuters in de klasgroep versterken, ondersteun dan de communicatieve vaardigheden van deze kinderen. Tracht deze kinderen te stimuleren om ideeën en gedachten te delen, uit te breiden en te verhelderen. ‘Wat kan je ons daar nog meer over vertellen?’ blijkt in dat opzicht een erg belangrijke vraag!

Uiteraard zijn we benieuwd naar jullie ervaringen rond het in kaart brengen van sociale relaties in de klas. Heb je het sociometrisch onderzoek zelf gedaan, of werk je aan de hand van een andere methode, laat van je horen!

 

Bron

Van der Wilt, Van der Veen, & Van Kruistum (2016). Sociale relaties tussen kleuters. Sociometrisch onderzoek uitvoeren. In De Wereld van het Jonge Kind, maart, 2016. Opgevraagd via http://dare.ubvu.vu.nl/bitstream/handle/1871/54298/43_07_Wilt_Veen_Kruistum_Sociale_relaties_tussen_kleuters.pdf?sequence=1&isAllowed=y

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s