Actualiteit – of wat ‘nieuws’ in de klas

Actualiteit – we kunnen er niet omheen. Dagelijks worden we geconfronteerd met grote en kleine nieuwtjes van over de hele wereld. Ook onze kleuters. Ik merkte dat heel wat juffen en meesters zich afvragen of kleuters niet te jong zijn om over de actualiteit van de dag te leren. Mijn antwoord: neen! Het is wel degelijk mogelijk én wenselijk om met actualiteit aan de slag te gaan in de kleuterklas. Activiteiten gerelateerd aan het nieuws, brengen de wereld in de klas en de kleuters in de wereld. Zo maken we van onze kleuters echte wereldburgers.

Zal ik me even voorstellen? Ik ben Lise Dusoleil en ik studeerde in juni af als kleuterjuf. Ik schreef een eindproef over actualiteit in de kleuterklas. Hieronder lees je eerst hoe ik het onderzoek opbouwde. Daarna bundel ik de belangrijkste resultaten in enkele concrete tips, waarmee je zo aan de slag kan.

 

Zijn ze er klaar voor?

Voor je aan de slag kan gaan met actualiteit in de kleuterklas, is het belangrijk om te weten welke klasgroep je voor je hebt. Om verantwoord rond actualiteit te werken, moeten de kleuters al een bepaald ontwikkelingsniveau bereikt hebben. Onderstaand kan je een eenvoudige checklist vinden van wat een kleuter zeker zou moeten kunnen en weten om op een zinvolle manier met actualiteit om te gaan. Mijn ervaring? Vanaf 4 jaar, en zeker bij de oudste kleuters, moet dit zeker en vast lukken.

Checklist: zijn ze er klaar voor?

De kleuter:

·        stelt veel ‘waarom – vragen’

·        beseft wat goed en slecht is

·        kan praten over eigen gevoelens

·        kan zich inleven in anderen

·        kan vanuit verschillende perspectieven naar een      situatie kijken

·        heeft een realistische kijk op de wereld

 

Getest en goed bevonden: enkele activiteiten

Tijdens een stageperiode bij de vijfjarige kleuters maakte ik een nieuwshoek. Enkele concrete activiteiten waarmee ik aan de slag ging zijn de volgende:

Activiteit 1 – Ik liet de kleuters zelf krantenartikels meebrengen, en ik liet hen nadenken waarover het zou gaan a.d.h.v. de foto. Nadien vertelde ik het echte verhaal en mochten de kleuters dit herhalen. Ik was benieuwd naar volgende zaken: wat bleef hangen? Bleven ze bij het echte verhaal of niet? Enzovoort.

Activiteit 2 – Ik liet de kleuters zelf artikels meebrengen. Ik liet hen vertellen wat ze er reeds over wisten en ze mochten dit presenteren achter een TV-scherm. Andere kleuters mochten gerichte vragen stellen.

Activiteit 3 – Ik toonde Karrewietfragmenten (de kleuters mochten kiezen tussen drie onderwerpen). De kleuters tekenden nadien wat ze gezien hadden. Nadien gingen ze in gesprek over wat ze hadden getekend.

Activiteit 4 – We maakten reportages op school. Bijvoorbeeld omtrent ‘nieuw speelmateriaal op de speelplaats’. Ik liet de kleuters voor de camera vertellen waarom ze dit kregen, van wie ze dit kregen, wat ze ermee zouden kunnen doen. Het was een soort interview waarbij ik als kleuterjuf vragen heb gesteld aan de kleuters.

 

Hoe ben ik te werk gegaan?

Bij iedere activiteit die ik heb uitgetest bij de vijfjarige kleuters (zie bovenstaand) gebruikte ik éénzelfde observatieformulier per kind. Wat noteerde en turfde ik per activiteit?

  • Hoe is de betrokkenheid? (gebaseerd op betrokkenheidscores van F. Leavers, 2014)
  • In welke mate kan de kleuter iets herhalen van de gegeven info?
  • In welke mate blijft de kleuter objectief?
  • In welke mate communiceert de kleuter onderling in de nieuwshoek?
  • Kan de kleuter aangeven of het nieuws over het binnen- of buitenland gaat?
  • Voor welke onderwerp kiest de kleuter? (dieren, mensen, sport, …)
  • Hoeveel meisjes en hoeveel jongens komen er naar de activiteit?

Praktische tips om actualiteit in de klas te brengen

Tip 1 – Kleuters moeten eerst en vooral begrijpen waarom ‘de grote mensen’ de krant lezen, naar het nieuws op televisie kijken, of naar het journaal op de radio luisteren. Kortom: waarom ze eigenlijk met de actualiteit bezig zijn. Dat doen ze, omdat ze natuurlijk willen weten wat er in de wereld gebeurt! Dat is voor volwassenen evident, maar voor de kleuters is dit inzicht een belangrijke eerste stap. Het is cruciaal dat de kleuters dit ontdekken: de krant, het journaal op tv en op de radio, vertellen ons wat er in de wereld gebeurt. Je laat dit triviaal, maar noodzakelijk inzicht best groeien uit de eigen, vaak oneindige nieuwsgierigheid die zo typisch is voor de (oudste) kleuters: ‘de grote mensen zijn nieuws-gierig – net als ons’!

Tip 2 – Een kringgesprek over een onderwerp uit de actualiteit kan een goed begin zijn, maar al snel zullen de oudere kleuters meer uitdaging nodig hebben. Ze krijgen het verlangen naar actievere werkvormen. Iets doen met en rond de actualiteit!

Tip 3 – De actieve werkvormen bied je best aan in begeleide activiteiten. Het is soms best ingewikkeld wat er allemaal in de wereld gebeurt. En sommige nieuwtjes zijn misschien wat eng. Daarom is ondersteuning van de juf of meester zeker nodig, en zijn zelfstandige activiteiten minder geschikt.

Tip 4 – Uiteraard werk je zo veel mogelijk met sterk visuele materialen. Beperk je niet tot krantenartikels. Er zijn zoveel andere manieren om de actualiteit te volgen, en dus in de klas te brengen. Durf gerust ook eens met de radio, het internet, de TV, … te werken. Je zal zien dat de betrokkenheid van de kleuters groter zal worden!

En wat met negatieve berichtgevingen?

Door kleuters alleen maar te confronteren met positieve berichtgevingen, leren we hen geen realistisch beeld te vormen over de wereld. Negatief nieuws hoort er nu eenmaal bij. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat we hier ondoordacht aan moeten beginnen. Hieronder geef ik enkele tips die je zeker in het achterhoofd moet houden bij het aanbrengen van negatieve berichtgevingen.

  1. Blijf als leerkracht zelf rustig. Zaai geen paniek!
  2. Begin erover als de kleuters zelf vragende partij zijn. 3. Treed niet in detail. Beperk je informatie.
  3. Probeer het positieve uit het verhaal te halen. Bv. heel    veel mensen proberen elkaar te helpen.
  4. Let op dat de kleuters niet gaan veralgemenen. Bv. niet    iedere vluchteling heeft slechte bedoelingen.
  5. Stel kleuters zoveel mogelijk gerust.

 

Verrijkende ervaring!

Met actualiteit in de klas werken, is niet alleen een verrijking voor de kinderen, maar ook voor jezelf als leerkracht. Ik hield er alvast een superervaring aan over en wil er zo terug mee aan de slag gaan. Ik hoop dat ook jullie geprikkeld zijn en de uitdaging aangaan om er meer mee te doen in de klas. Laten jullie me weten wat jullie ervaringen zijn? Ik ben ‘nieuws-gierig’!

 

 

Bronnen

De Vos, C. (1992). De meest gestelde vragen over kleuters. Utrecht: Kosmos B.V.

Engelbarts, H. (Z.d). Alles over kinderen. Geraadpleegd op, 19 december 2015, via http://www.allesoverkinderen.nl/ne_ontwikkeling_kleuter.htm

Jeannin, N., Adriaenssens, P., & Mertens, E. (2008). Het Toverbos. Tielt: Lannoo.

Laevers, F. (2014). Procesgericht kindvolgsysteem voor kleuters. Toelichting bij de

competenties. Leuven: CEGO Publishers.

 

Gastblogger: Lise Dusoleil – Afgestudeerde kleuterleidster UCLL juni 2016

Ondersteunende promotor: Martijn Biront – Lerarenopleiding UCLL Bachelor Kleuteronderwijs

4 gedachtes over “Actualiteit – of wat ‘nieuws’ in de klas

  1. Prachtige verhalen en bruikbare tips. Ik heb het in het komende nummer van Zorg Primair (een Nederlands onderwijsvakblad dat gaat naar 35.000 lezers) aangekondigd.
    Is het ook mogelijk om zo nu en dan eens een blog van iemand van jullie op te nemen in dat blad. We hebben in elk nummer een pagina HJK (Het Jonge Kind)
    Jan van Balkom
    eindredacteur Zorg Primair

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s