Kan het ook met minder!? Duurzaam bouwmateriaal in de kleuterklas

Starten als kersverse juf is niet makkelijk, zeker niet in een leeg klaslokaal. Een wit canvas en het is jouw verantwoordelijkheid om dit canvas in te richten tot een rijk basismilieu waar een kleuter zich kan ontplooien. Bovendien weet je als beginnende leerkracht nog niet bij welke leeftijd je terecht zal komen. Omwille van deze redenen ben ik in het kader van mijn bachelorproef in het laatste jaar van de opleiding kleuteronderwijs op zoek gegaan naar het werken met duurzame materialen. Ik heb me hierbij gefocust op de bouwhoek, en dit voor verschillende kleuterleeftijden.

Spel in de bouwhoek

De bouwhoek is een waardevolle en veelbelovende hoek in de kleuterklas. Elke kleuter kan er op zijn niveau spelen. In de boeken van Van Haren & Hillen (2015) en Janssens (2006) wordt gesteld dat kleuters tijdens het bouwen hun ruimtelijk voorstellingsvermogen voortdurend oefenen. Wanneer men kijkt naar peuters en jonge kleuters merkt men dat zij vooral bezig zijn met manipulerend en hanterend spel. Zo verbinden ze woorden aan voorwerpen en aan handelingen, om het materiaal gaandeweg betekenis te geven. De kleuters kunnen zo bijvoorbeeld de betekenis va het woord rollen leren door de blokken te laten rollen. Na een tijdje kan dit manipulerend en handelend spel tot rollenspel  leiden. Bij de oudste kleuters leidt het spelen in de bouwhoek meestal tot constructiespel. Kinderen gaan met de materialen die ze manipuleren onherroepelijk iets bouwen. Het kan hierbij gaan om kunstzinnige en fantasierijke creaties of waarheidsgetrouwe creaties. De kleuters kunnen bijvoorbeeld de Eifeltoren, hun woning of een kasteel etc. bouwen.

Basismaterialen voor de bouwhoek

In samenspraak met mijn mentoren ben ik op het idee gekomen om omheiningspalen en enkele houten planken te gebruiken als basismateriaal in de bouwhoek. Voor de omheiningspalen heb ik drie verschillende diktes gebruikt (8, 3 en 5,5cm). Deze heb ik met een houtzaag in drie verschillende lengtes gezaagd (10, 20 en 30 cm). Net zoals bij de omheiningspalen heb ik de houten planken in verschillende groottes gezaagd om het materiaal meer variatiemogelijkheden te geven. Het materiaal leent zich zo perfect uit om te sorteren en te seriëren. Zo kunnen de kleuters bijvoorbeeld het materiaal op grootte, dikte, of soort (paaltje of plank) sorteren of van groot naar klein seriëren. Een tip: maak gebruik van ronde omheiningspalen. Hierdoor krijg je meer hanteermogelijkheden en kunnen de kleuters het materiaal bijvoorbeeld laten rollen.

Het resultaat is een basispakket dat je verder per leeftijd kan uitdiepen. Het bouwmateriaal is bijzonder stimulerend voor het meetkundig denken. De kleuters oefenen immers al spelend de ruimtelijke posities en richtingen. Ook worden ze soms geconfronteerd met enkele problemen en moeten ze deze leren oplossen. De kleuters komen op die manier bij een nieuw idee waar je zelf als leerkracht misschien niet aan denkt.

Differentiëren met bouwmateriaal: tips voor de praktijk

Eerste kleuterklas

In de eerste kleuterklas kan je een bouwplan toevoegen met dezelfde schaal als het bouwmateriaal. Bij de ene kleuter lukt het al vlotter dan bij de andere om deze bouwplannen te maken. Eens het bouwplan gemaakt is, slaat hun fantasie op hol en beginnen de kleuters allerlei vormen in de bouwplannen te zien. In mijn stageklas zagen de kleuters vooral parkeerplaatsen in de bouwplannen, waardoor ze verschillende auto’s in hun bouwwerk parkeerden. Via de bouwplannen leggen de kleuters associaties tussen de verschillende vormen en de balken.

eerste-kleuterklas-1

eerste-kleuterklas-2

Tweede kleuterklas

In de tweede kleuterklas kan je werken met foto’s van bouwplannen. Het is aan te raden om in je bouwplan niet alle blokken te gebruiken. Dit is een fout die ik tijdens mijn stage gemaakt heb. Veel kleuters willen werken aan hun eigen bouwplan waardoor ze verschillende blokken nodig hebben. Dit lukt niet indien je in één bouwplan alle materialen stopt. Via de bouwplannen doen de kleuters ervaringen op met de verschillende gezichtspunten.

tweede-kleuterklas-1

tweede-kleuterklas-2

Derde kleuterklas

In de derde kleuterklas kan je stappen zetten in de verdere ruimte door foto’s van gebouwen aan te bieden. Het leuke hierbij is dat de kleuters spontaan over de gebouwen vertellen die ze herkennen. Hierdoor wordt hun constructie meer een decor waarbinnen ze hun verhaal vertellen. Door het gebruik van oude platen als tussenschotten kunnen de kleuters in de hoogte werken, met verschillende verdiepingen.

derde-kleuterklas

Bovendien bied je met de toevoeging van extra materialen mogelijkheden binnen andere ontwikkelingsdomeinen. Zo kan je het dramatisch spel bevorderen door toevoeging van poppen.

Het is altijd leerrijk om ook jullie ervaringen omtrent het werken met bouwmaterialen in de bouwhoek te weten te komen. Aarzel zeker niet om deze te delen!

 

Gastblogger: Axelle Hendrickx (Afgestudeerde kleuterjuf juni 2016 – UCLL)

 

Referenties

  • Van haren, L., Hillen, J., & Teunissen, C. (2015). Bouwen aan de bouwhoek: creatief spel voor jongens en meisjes. De wereld van het jonge kind, 3, 28 – 31.
  • Janssens, I. (2006). Wiskundige initiatie voor kleuters: Meten. Mechelen: Plantyn.
  • Janssens, I. (2006). Wiskundige initiatie voor kleuters: Ruimte. Mechelen: Plantyn.

3 gedachtes over “Kan het ook met minder!? Duurzaam bouwmateriaal in de kleuterklas

  1. alweer bouwen?? Jaaaa….

    Met vriendelijke groet,

    Joke Nieuwland

    Leerkracht / coördinator onderbouw (1/2)

    Werkzaam op RKBS De Rietvink Zaandam (ma, di, wo)

    ________________________________

    Like

  2. Het is inderdaad goed om op zoek te gaan naar kosteloos materiaal. Met dit materiaal kunnen peuters/kleuters heel veel dingen doen en het kan veelzijdig gebruikt worden. Ik vind dat je dit, mits een paar aanpassingen, bij alle leeftijden kan gebruiken. Je kan variëren in de soorten opdrachten, moeilijkheidsgraad, …. Ik vind persoonlijk wel dat de nadruk bij kosteloos of duurzaam materiaal vaak bij ‘de bouwhoek’ ligt. Er zijn zoveel andere mogelijkheden om dit materiaal te integreren in de klas. Denk maar aan een bewegingshoek of in een winkel bij de oudere kleuters bijvoorbeeld. Werken met duurzaam materiaal geeft zeker een meerwaarde in de klas.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s