We moeten het kind centraal stellen

Je wint er elke discussie mee, maar zoals elke dooddoener, zegt hij niets.

Iedereen kent de uitspraak, maar de kans dat twee mensen die beweren dat we het kind centraal moeten stellen er hetzelfde mee bedoelen, is heel klein. Zelfs als we ons beperken tot de context van de kleuterklas blijft verwarring troef.

 

Moeten we het belang van het kind centraal stellen of moeten we zijn wil centraal stellen?

Wat is het belang van het kind? Trouwens, weet het kleine kind wat goed is voor hem? Het zal ongetwijfeld aandacht en zorg willen krijgen op school, maar misschien wil het er wel meer dan goed is voor hem. Met beloningen zal het niet anders zijn.

Wie het ook bepaalt, iedereen zal willen dat het kind op school iets leert. Wat het daar leert en hoeveel is voer voor een maatschappelijk debat, zoals we er een kennen rond de eindtermen van het secundair onderwijs. Impliciet draaien ook veel van die discussies om de vraag hoe belangrijk men het vindt dat jongeren enthousiast zijn over een leerinhoud, dus over hun wil versus hun belang.

 

Gaat het om het belang van het kind hier en nu of mikken we op zijn belangen later?

We kunnen weer dezelfde nevenvragen stellen. Wat zijn de belangen op lange termijn? Wie bepaalt ze? De pedagogische paradox loert hier om de hoek. Als de volwassenen beter dan de kinderen kunnen inschatten wat hun langetermijnbelangen dient, moeten leerkrachten leerlingen sturen zoals ouders hun kinderen. Als je hier erg ver in gaat, dan is het niet meer nodig om leerlingen zelfstandigheid en kritische zin aan te leren. Dan brengen we groot door klein te houden, zoals Dasberg het meer dan 40 jaar geleden passend verwoordde.

 

Als we het kind centraal stellen, zetten we de leraar dan mee centraal of hoort die in de marge?

Zoals ouders en kind vaak als een twee-eenheid zijn beschreven, zien veel onderwijsmensen zichzelf met hun leerlingen als een geheel. Ze horen samen in het zonnetje. Historisch hebben onderwijsvakbonden er zich op beroepen. Draag zorg voor de leraar en zijn arbeidsomstandigheden als je het onderwijs van het kind een warm hart toedraagt. Onzin kan je dat ook vandaag niet noemen.

Hoewel, er is ook een lange traditie om de volwassene zoveel mogelijk te bannen uit het leven van het kind. De filosoof Rousseau dacht dat het kind van nature goed was, en daarom beter met rust kon gelaten worden. Het kind beschermen tegen uitbuiting, ziekte, reclame en commercie sluit aan bij dat gedachtengoed. Ook het idee dat kleuters helemaal op zichzelf tot leren komen en alles uit zichzelf ontdekken, past in deze traditie. Maar dat kindbeeld staat wel haaks op het vorige.

 

Zetten we elk kind centraal of kijken we naar de groep?

Kinderen verschillen van elkaar. Hun sterktes en zwaktes, hun interesses en persoonlijkheden en daarmee misschien ook hun belangen. Stellen we de groep in zijn diversiteit centraal of zij die het meest nood hebben aan een centrale plek? Wie goed differentieert en een passend zorgbeleid implementeert, zou niet moeten kiezen. Toch?

En wat doen we met de kleuters die we niet centraal kunnen stellen in onze klas omdat ze niet naar school komen, elders ingeschreven zijn, of nergens ingeschreven zijn?

En wat met de kinderen die een verkeerd paspoort hebben of geen papieren hebben? Hoe centraal stellen we de kinderen buiten onze grenzen, zij die buiten gehouden worden en zij die niet eens aan de Europese grenzen staan?

 

Doen

Collega’s, stellen wij het belang van de kinderen voldoende centraal?

Gooi de vraag eens in de groep in het leraarslokaal tijdens een pauze.

Meer lezen

Vanobbergen, Bruno (2015) Het kind van onze dromen. Lannoo Campus.

Je vindt er een knappe schets van de evolutie van ons kindbeeld. De kinderrechteninsteek krijg je er bij. De auteur is niet voor niets kinderrechtencommissaris.

Noot

Het kind centraal stellen, valt ook letterlijk te nemen… of te laten. Kind en gezin raadt de situatie op de foto alvast erg sterk af. Alsof we nog niet genoeg controverse in een bericht hadden.

2 gedachtes over “We moeten het kind centraal stellen

  1. Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:
    Een zeer fijne post van Johan De Wilde met vooral pertinente vragen. Btw, voormalig VSKO-opperhoofd Mieke Van Hecke zei trouwens ooit wat Johan eerst schrijft: je wint met die zin elke discussie :).

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s