Meer kunst in de kleuterklas

Floor bleef staren naar haar witte blad, het papier bleef leeg. Floor kan niet tekenen en kwam niet verder dan een stip in een wit vlak. Toch wordt de stip van Floor in een gouden krullenlijst opgehangen. Met waterverf maakt Floor van haar schilderij een kunstwerk met kleine stippen, grote stippen en zelfs een stip door geen echte stip te schilderen. Een stip is een mooi begin… 

 

Kleuters hebben heel wat gemeen met kunstenaars

Het verhaal De stip (Reynolds, 2003) is een mooi begin! Is Floor misschien de nieuwe Yayoi Kusama, de kunstenares die stippen en bollen hanteert in haar kunstwerken? Dat kan!

dotsobsession

Yayoi Kutsama, dots obsession, 2000

Net als kunstenaars zijn kleuters, en dus ook Floor, creators, scheppers, makers. Zo creëren kleuters en kunstenaars zelf de omgeving waarin ze zich goed voelen en kunnen groeien. Ze experimenteren volop, leggen associaties op alle gebieden en zorgen dat toeval nog steeds een plaats heeft. Geef ze een potlood en een blad papier en ze beginnen te krabbelen of stippen te tekenen. Of ze trekken lijnen in het zand met de tak die ze vonden. Wij – volwassenen – leerkrachten, ouders, begeleiders, staan in verwondering voor de spontaneïteit en creativiteit van kleuters. Dus waarom kleuters niet de ruimte geven om hier verder in te gaan en kunst in de klas brengen?

 

Kleuters hebben de taal van de kunsten nodig

Als volwassenen drukken we ons voortdurend uit met muziek, woorden, materialen, tekens, bewegingen. Sommige kunstvormen staan heel dicht bij ons zoals liederen rond het kampvuur, mopjes en tekeningen in stripverhalen. Met andere kunstvormen hebben we soms minder voeling, zoals schilderijen in een museum of jazzconcerten. Kleuters moeten leren hoe ze zich kunnen uitdrukken via deze kunsten (het expressieve aspect) maar daarnaast moeten ze ook de verschillende talen van de kunsten leren begrijpen (het kunstzinnige aspect). Dit kan binnen de verschillende talen van de kunsten, de muzische domeinen beeld, muziek, drama en dans aan bod komen. Deze kunsten kunnen gebruikt worden om kleuters te inspireren, zonder hierbij van iedere kleuter de nieuwe Picasso te willen maken.

 

Onderzoek naar kunsteducatie

Vaak wordt beweerd dat kunstonderwijs goed is voor de algemene schoolprestaties (of de motivatie of het gedrag) of dat kunstonderwijs helpt om onze kinderen te vormen tot innoverende werknemers en werkgevers. Daar is nog maar weinig bewijs voor, blijkt uit een recente onderzoeksreview van de OESO, met uitzondering van enkele heel specifieke kunsttakken die gelinkt kunnen worden met heel specifieke vaardigheden (vb. theater en taal). Het is volgens ons ook niet nodig om dergelijke argumenten te noemen. Kleuters vertrouwd maken met kunst is op zich al belangrijk genoeg.

We hopen wel dat er nog meer onderzoek gebeurt naar het verband tussen kunstonderwijs en artistieke denkgewoontes zoals gedetailleerd waarnemen, verbeelding, creativiteit (binnen kunst), doorzettingsvermogen, enz.

 

Hoe kan kunsteducatie (nog) meer in de kleuterklas gebracht worden?

Op school wordt kunsteducatie vaak geassocieerd met muzische vorming. Muzische vorming heeft als doel om kleuters wegwijs te maken in de boeiende wereld van de kunsten. Zo leren ze hoe kunstenaars zich uitdrukken, welke technieken of werkvormen ze gebruiken, wat je kan uitdrukken met bouwstenen zoals lijn, vorm, rol,… Voor veel kleuterleerkrachten lijkt kunst een abstract gegeven waar ze moeilijk mee kunnen starten. Heel veel kunstprojecten op school starten met een vragenronde over een bepaald thema of kleur. Maar er zijn nog alternatieven volgens de OESO:

 

1 Breng kunst in de klas:

Je kan vanuit elk thema in de kleuterklas linken leggen met kunst. Vanuit het prentenboek ‘De stip’, kunnen er linken gelegd worden en associaties gemaakt worden met werken van hedendaagse kunstenaars, zoals Yayoi Kusama, maar ook met het pointillisme en de werken van Georges Lemmen.

Yayoi Kusama, Pumpkin, 2005

Yayoi Kusama, Pumpkin, 2005

Georges Lemmen, Plage à Heist, 1891-92

Georges Lemmen, Plage à Heist, 1891-92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 Integreer bepaalde aspecten van kunst in uitgewerkte thema’s in de klas:

Via de bouwsteen vorm (vormsoorten) kan er eenvoudig een transfer gemaakt worden van stippen naar gaatjes en wordt er in de klas van 2D naar 3D gewerkt. Op die manier kan vorm als aspect van de kunst aangebracht worden.

kaderkunst

 

3 Kunst in het museum

Verken het muzisch en kunstaanbod in je buurt en trek er met je klas op uit. Museumbezoeken kunnen kleuters leren om beter te gaan beschouwen, gericht te gaan observeren en kijken en om verbanden te gaan leggen tussen alle details die ze zien. Een voorbeeld hiervan is de uitwerking van de MUZO-dag in het cultuurcentrum Netwerk in Aalst. Hierbij vertrekken studenten Bachelor in het Kleuteronderwijs vanuit een hedendaags kunstwerk en werken ze een muzisch aanbod uit voor kleuters. Een impressie van deze dag vind je in een filmpje.

 

Via kunsteducatie en muzische vorming willen we dus graag Floor en alle andere kleuters iets leren, iets meer leren over stippen bijvoorbeeld. Via kunsteducatie in de kleuterklas, op welke manier dan ook gaan we met de kleuters de taal van de kunsten leren kennen met hierbij voldoende ruimte om hun fantasie de vrije loop te laten.

Nele De Cock en Ellen De Decker

 

Lees meer op:

3 gedachtes over “Meer kunst in de kleuterklas

  1. Bij ons in de klas (jongste kleuters) brengen we bijna elke week een kunstenaar naar voren. We tonen enkele werken en laten hen vrij reageren. Vervolgens onderzoeken we hoe we zelf bepaalde elementen uit hun kunstwerken kunnen gebruiken/creëren/… De kleuters zeggen vaak heel verrassende dingen en de kunstwerken die ze maken overtreffen telkens onze verwachtingen. Heel leuk om te doen en het is niet enkel voor de oudste kleuters zoals velen denken!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s