8.30u-15.40u : Is er tijd voor kleutertijd ?

Zelfsturing, ondernemingszin en eigenaarschap van je leren (ownership) zijn belangrijke competenties voor kleuters, als ik afga op de recente vakliteratuur. De focus ligt o.a. op het ontwikkelen van strategieën om planmatig te werken, leren aflijnen van je doel, kunnen terugblikken op je prestatie, enz. Uiteraard zijn dit allemaal erg belangrijke competenties. Laat me daar vooral niets van afpingelen. Heeft het echter zin hierop in te zetten via gerichte activiteiten (lees : geprogrammeerde) als anderzijds de dagdagelijkse klaswerking nog maar weinig initiatiefruimte biedt aan kleuters? Het is immers net in de klas mét veel initiatiefruimte dat deze zelfsturingscompetenties reëel ontwikkeld kunnen worden bij kleuters.

We kunnen ons niet van de indruk ontdoen dat dit vrij kleuterinitiatief érg onder druk staat.

  • We merken immers vaak voorgeprogrammeerde jaarplanningen met vastliggende thema’s, waarin weinig of geen ruimte is voor kleuterinbreng.
  • Inspelen op de interesses van de kleuters wordt wat achterwege gelaten omdat men z’n eigen programma wil uitbouwen of omdat men zich inhoudelijk niet stevig genoeg in z’n schoenen voelt staan.
  • Weekschema’s worden vol met aanbod gestopt zonder nog ruimte te laten voor de inbreng van kleuters. Misschien moeten we stoppen met elke week een ander thema uit te bouwen, niet ? Er zijn er al velen die dit hebben losgelaten om meer ‘vrije’ tijd te creëren.
  • Het keuzeaanbod in de hoeken wordt vaak voorgeprogrammeerd door de leerkracht. Mogen kleuters nog zelf invulling geven aan hun aanbod ? Mogen ze iets anders spelen? Mogen ze een spel kiezen in de computerhoek of enkel jouw nieuwste ontdekking ? Mogen ze zelf in de kast iets wegleggen en iets anders nemen?

Als het past en kan, doen we dit dan of blijven we liever op onze veilige paden?

Bovenstaande leerkrachtgestuurde praktijken ontstaan vaak vanuit de vrees om in een moeilijker klasmanagment te belanden of onvoldoende ontwikkelingsgericht te werken. Maar ontwikkelen van zelfsturing en ondernemingszin – als zo cruciale life skills – kan pas in klaswerkingen met veel initiatiefruimte voor de kleuters.

Lees dit dus niet als een pleidooi om minder aandacht te besteden aan ondernemingszin en zelfsturing. Maar wel om dit ook te doen via een klaswerking met vrij kleuterinitiatief waarin de ondernemende competenties van de kleuters kunnen groeien.

Zitten kleuters in jouw klas of zit jij dit jaar in de kleuters hun klas ? Beslis!

 

Wil je meer te weten komen over…

  • Initiatiefruimte : Laevers, F. e.a. (2014). Ervaringsgericht werken met kleuters in het basisonderwijs, pp. 75-91. Cego Publishers.
  • Executieve functies : http://www.ef-bril.be/
  • Zelfsturing : Scholte-de Vries, B. (2016). Zelfsturing in spel. De wereld van het jonge kind, jg. 44, nr.2, pp. 22-24.
  • Eigenaarschap : Deleij, M. (2016). Eigenaarschap, zo simpel!. JSW, jg. 101 , nr. 2, pp. 32-35.
  • Hoe je samen met de kleuters een thema kan uitwerken : https://kleutergewijs.com/2016/06/15/een-thema-uitwerken-samen-met-de-kleuters/

 

Filip Van Keer

7 gedachtes over “8.30u-15.40u : Is er tijd voor kleutertijd ?

    • Uiteraard zou meer initiatiefruimte geven aan lagere schoolkinderen, scholieren en ook studenten bijdragen aan intensere leermomenten en het verhogen van ‘eigenaarschap’ van hun leren.

      Like

  1. Tijd waarin kinderen met elkaar kunnen spelen, waarbij zij conflicten kunnen aangaan en beëindigen en aansluiting moeten zoeken bij andere kinderen en nieuwe spellen kunnen ontwikkelen, is heel belangrijk. Ik heb een proefschrift geschreven over hoe kinderen dat doen en hoe sociaal competent kinderen van 4 tot 8 jaar zijn: “Kijk eens wat ik kan!” Sociale praktijken in de interactie van kinderen van 4 tot 8 jaar in de buitenschoolse opvang http://hdl.handle.net/11370/782aecba-644c-4187-b456-358f0ee966c4

    Like

    • Uiteraard mag je deze zin citeren.
      Het vraagt een andere blik en een ander perspectief. Wie zit er in wie zijn klas ? Misschien zitten leerkrachten in de kinderen hun klas en moeten leerkrachten zich de vraag stellen op 31 augustus : ‘Bij wie ga ik dit jaar in de klas zitten ?’

      Like

  2. Niet altijd een eenvoudig! Zeker bij bepaalde doelgroepen. Ik probeer in mijn klas veel materialen aan te bieden waar de kleuters zelf hun spel in moeten leggen, waar ze verschillende kanten mee uit kunnen. Maar het is echt sleuren om hun creativiteit en ondernemingszin aan te boren. Als ik in mijn kleuters hun klas zou zitten zat ik mss een heel jaar op het bankje niets te doen 😦 Maar ik blijf er in geloven!!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s