Genderbewust handelen is niet simpel

Hoe je omgaat met meisjes en jongens in de kleuterklas, wordt sterk bepaald door jouw eigen visie op gender. Dat klinkt logisch. Minder logisch, maar niet minder waar is dat genderstereotype doorbrekend lesgeven voor iedereen moeilijk is. Dat is een belangrijke boodschap van het recente boek: Men, masculinities and teaching in early childhood education (2016).

 

Mannelijke vroedvrouwen en vrouwelijke camionchauffeurs tonen is het makkelijker werk

In Zweden waar de overheid al lang veel aandacht besteedt aan gendergelijkheid lijken de meeste kleuterleerkrachten mooi in de pas te lopen. Tijdens hun lessen zal je ze niet in de val zien trappen het klassieke genderpatroon te bevestigen. Vrouwelijke kraanmannen en mannelijke vroedvrouwen opvoeren is voor hen blijkbaar routine. De genders zijn niet alleen gelijkwaardig, ze zijn amper verschillend.

Wat blijkt evenwel, tijdens koek- en drankmomenten smelt het genderneutraal optreden als sneeuw voor de zon. Zonder dat ze het zelf beseffen pushen de geobserveerde Zweedse kleuteronderwijzers en onderwijzeressen enkel de jongens om alles op te eten door te zeggen dat ze later groot en sterk moeten worden. Genderstereotypen blijken wel vaker hardnekkig in routineuze contexten. Het is alsof leraren op die momenten het leren van en aan de kinderen zelf vergeten en op automatische –gender stereotypische – piloot vliegen.

Iets analoog gaat op voor disciplinering-situaties. Voor hetzelfde gedrag wordt een jongen harder aangepakt dan een meisje. Men dicht hem blijkbaar andere motieven toe, waar harder moet tegen opgetreden worden. Ook in geval van stresssituaties steken stereotypen de kop op bij leerkrachten. De onderzoekers geven aan dat leerkrachten er bovendien minder professioneel op reflecteren dan men doorgaans doet op didactisch handelen.

Ogenschijnlijk handelt men dus buiten standaard lessituaties minder als leraar, maar doet men wat het gezond verstand vraagt, zelfs al staat dat haaks op het officiële en persoonlijke onderwijsideaal. Een schoolvoorbeeld van een hidden curriculum.

 

Kunnen we Venusjongens maken in de poppenhoek en Marsmeisjes in de timmerhoek?

Heel wat leerkrachten zijn wellicht van mening dat mannen en vrouwen in de grond sterk verwant zijn, hoewel hun gedrag in de praktijk toch verschilt. In lijn met het boek vermoed ik dat een deel van die leerkrachten de jongens zullen aanmoedigen om wat meer activiteiten te ondernemen die als traditioneel vrouwelijk aanzien worden en omgekeerd. Op die manier zouden ze de gender stereotyperende milieu-invloeden in de samenleving willen compenseren.

Nadeel van deze aanpak is dat men op die manier het verschil nog meer in de verf zet in plaats van het te overstijgen. Leerkrachten zullen bovendien veel kinderen afhouden van waar ze zich spontaan toe aangetrokken voelen, intrinsiek voor gemotiveerd zijn. Nee Momo, je mag niet in de timmerhoek. Vandaag speel je in de poppenhoek. De verboden vrucht kan aantrekkelijk worden. Maar dat de straf ook uitnodigt, zou me verbazen.

 

Wat als… we klassieke gendervoorkeuren bannen?

Er bestaat een alternatieve aanpak en hij wordt ook toegepast. Het is de genderneutrale, het typisch mannelijke en vrouwelijke weren voor iedereen.

Maar die benadering lijkt in hetzelfde bedje ziek. Weg met de poppenhoek, sluit de timmerhoek. Het betekent voor veel kinderen weg met het plezier, weg ook met de kans zijn zorgende of zijn technische kant te ontwikkelen, als jongen of als meisje, conform het klassieke patroon of net ter aanvulling ervan.

 

Mannen en vrouwen, het is niet simpel.

Jongens en meisjes lesgeven, begin er maar aan.

 

Brownhill, S; Warin, J & Wernersson, I eds. (2016) Men, masculinities and teaching in early childhood education. Routledge.

2 gedachtes over “Genderbewust handelen is niet simpel

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s