Tekenen als krachtige tool voor STEM

dscn2001

Een kleuter zichzelf laten uitdrukken en ontdekken in alle mogelijke muzische talen als basis voor groeien is steeds meer één van de steunpilaren van het kleuteronderwijs. Het muzische als wezenlijk onderdeel van ontwikkelingsgerichte begeleiding in de peuter- en kleuterklas, waarbij het kan helpen om vorm en betekenis te geven aan de inhouden die aan bod komen.

In deze blogpost bekijken we vanuit deze insteek ook even kort van dichterbij de kansen die tekenen kan bieden wanneer we focussen op STEM in het kleuteronderwijs.

Waarom tekenen en STEM?

Historisch gezien is er een connectie tussen deze domeinen.  Wanneer we bijvoorbeeld aan technisch tekenen denken, dan komt vaak het perspectief tekenen naar voor. Hiervoor maakt de technisch tekenaar vandaag de dag gebruik van inzichten die hun oorsprong en ontwikkeling vinden in de schilderkunst. Daarnaast blijken ook vele veldonderzoekers gebruik te maken van schetsen om hun waarnemingen vast te leggen, waarbij we ook bij wijze van voorbeeld kunnen verwijzen naar de persoon van Leonardo Da Vinci.

Tekenen kan ook een meerwaarde zijn om tot nieuwe inzichten te komen. Dit net omdat tekenen ook kan gezien worden als een denkstrategie. Tekenen kan ons helpen om los te komen van onze vooronderstellingen over de wereld rondom ons en zo te komen tot  betere en creatievere oplossingen voor problemen (Kantrowitz, 2012). Tekenen kan dus helpen om onze gedachten te ordenen, en kan er bovendien voor zorgen dat we verschillende beelden met elkaar kunnen vergelijken (Goldsmith, Simmins, Winner, Hetland, Hoyle & Brooks, 2014). Tekenen kan dus helpen om tot fundamenteler leren te komen wanneer probleemoplossende vaardigheden aangesproken worden binnen STEM-onderwijs (Ainsworth, Vaughan & Russel, 2011).

Enkele mogelijkheden

  1. Ontwerptekeningen maken
    Daag kinderen uit om tekeningen te maken van hetgeen ze willen ontwerpen. Laat ze het dan maken, waarbij je hen ook kunt stimuleren om foto’s te nemen van hun werk (bij voorkeur van de verschillende stappen in het proces). Laat hen het gemaakte uittesten en bespreek dit met hen. Voldoet het aan de eisen? Indien wel, laat dan een nieuwe tekening maken. In welke mate verschilt tekening 1 van tekening 2? Deze tekeningen zijn vooral interessant om inzichten te krijgen, vooral abstracte inzichten wat ten goede komt aan hun wiskundige geletterdheid. Wanneer ze op die manier te werk gaan, wordt het concrete gekoppeld aan het schematische en het abstracte. Een kind dat bijvoorbeeld eerst de stenen van een muur op elkaar tekent, zal na het bouwproces tot inzicht komen dat stenen beter in verband geplaatst worden om tot stevige constructies te komen. Een tweede tekening zal dit inzicht bekrachtigen.
    Op die manier krijg je als leraar ook vat op de denkprocessen van kinderen. Vooral het proces dat kinderen doormaken, startend van het selecteren van enkele materialen tot het realiseren van een constructie. Op die manier kan je ook inspelen op foute redeneringen.

tekeningen

Een voorbeeld: een tekening van een grondplan voor een insectenhotel, een prototype maken van het insectenhotel, het grondplan opnieuw tekenen. De uiteindelijke tekeningen kunnen bovendien ook door andere kinderen gebruikt worden als bouwplan.

  1. Waarnemingstekening

Je kunt de kinderen stimuleren om tijdens een waarneming heel nauwkeurig hun observaties vast te leggen in een tekening. Op die manier geef je hen ook een taal om hun waarnemingen uit te drukken, indien dit niet verbaal lukt. Wanneer je hen laat tekenen terwijl ze kijken, zorg je er ook voor dat ze zichzelf uitdagen om te blijven kijken (Haydock, 2001).

  1. Ontwerpschrift
    In een ontwerpschrift kan het ontwerpproces bijgehouden worden. Kleuters kunnen alleen ontwerpen of in groep, het ontwerpschrift kan dus individueel of voor de groep zijn. Deze ontwerpschriften hebben een groot potentieel. Er kunnen ideeën, bedenkingen, foto’s, stappenplannen en/of ontwerptekeningen in verzameld worden, waardoor het mogelijk wordt om deze te bespreken. Kinderen kunnen ook tijdens het maken, verder tekeningen maken in hun schrift. Ontwerpen kunnen eveneens nagemaakt worden. Met jongere kinderen is het mogelijk dat zij tekeningen maken of foto’s van hun ontwerp in het ontwerpschrift aan brengen en dat jij als leraar er zaken bij noteert vanuit een gesprek met de kinderen.

Literatuur

Ainsworth, S., Vaughan, P. & Russel, T. (2011). Drawing to learn in Science. Science, 333, 1096-1097.

Goldsmith, L.T., Simmins, S., Winner, E., Hetland, L. , Hoyle, C.D., & Brooks, C. (2014). Geometric reasoning and drawing: possible interconnections among STEM subjects and art. Tracey Journal, 1-15.

Haydock, K. (2001, February). Observation and drawing in learning science. In Sudhakar,A.C., & Vijay, L.D. (2001) Proceedings of the CASTME-UNESCO-HBCSE Vol. II, Paper presented at  presented at the International Conference Science, Technology and Mathematics Education for Human Development, Goa, India , 398-402, Mumbai: Homi Bhabha Centre for Science education

Kantrowitz, A. (2012). The man behind the curtain: What cognitive science reveals about drawing, Journal of Aesthetic Education, 6(1), 1-14.

4 gedachtes over “Tekenen als krachtige tool voor STEM

  1. Leuke mogelijkheden om het tekenen te gebruiken om tot nieuwe inzichten te komen. Maar hoe kan je dit vergemakkelijken naar het niveau van de jongste kleuters? Want zij kunnen nog niet zo gedetailleerd tekenen en voorop denken (naar ontwerpen).

    Like

    • Beste Maya,

      Ik begrijp je vraag omtrent peuters/jongste kleuters en het groeiende zijn in het brengen van hun getekende verhaal. Op zich is het in detail tekenen een vaardigheid die aan het ontwikkelen is, en hoeft dit niet in de juiste verhoudingen te zijn. Ooit zag ik een heel mooi verhaal waarbij peuters en het 4de leerjaar samen aan het werk waren rond de constructie van een bijenhotel. De peuters zijn heel veel verschillende hotels gaan waarnemen op leeruitstap, in tuinen van de buren, zijn zelf gaan bouwen met noppers, blokken dozen,… Nadien konden de kinderen gaan tekenen wat hun ideale ontwerp was voor het hotel in de tuin van de school. Daarna kregen ze de kans om dit vertellen aan de hand van hun tekening aan de kinderen van het 4de leerjaar, die dit dan gingen uittekenen op schaal. Uit de verschillende ontwerpen werd dan uiteindelijk een nieuw ontwerp gemaakt, waarbij de peuters ook tijdens de uitwerking van de grote constructie steeds konden evalueren aan de hand van hun tekening. Hierdoor werd het ontwerp ook nog steeds bijgestuurd, zo had bijvoorbeeld één van de peuters het idee op zijn tekening van een regenafvoer aangegeven. Een andere had stenen onder de constructie voorzien.
      Dus door terug te grijpen naar die tekening kwam er opnieuw een evaluatie van hun constructie, en kwam ook het verwoorden ook aan bod voor zowel de peuters, als de kinderen van het 4de leerjaar.
      Door op deze manier te werken, zorg je er ook voor dat de tekening op zich niet altijd in het begin hoeft te komen, en dat dit doorheen het proces aan bod kan komen. Door dit op deze manier te hanteren kunnen kinderen ook tekeningen aanvullen of bijsturen, waardoor je hun groeiproces hierin ook gaat ondersteunen.

      met vriendelijke groeten,
      Kirsten Devlieger

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s