Training in de kleuterklas : onbedoelde effecten van onderzoek? Een opinie, niet-evidence-based.

Nieuw (praktijkgericht) onderzoek meet onderwijskwaliteit af aan het effect op ontwikkeling van kleuters. Kort gezegd : we doen iets (nieuws) met kleuters en meten daarna welk effect dit heeft. Vaak zijn deze metingen kort volgend op het nieuwe onderzoeksidee en zijn we uiteraard met z’n allen erg blij als uit onderzoek blijkt dat … een positief effect heeft op de ontwikkeling van kleuters. Bij de vertaling van de nieuwe inzichten naar het werkveld gebeuren vaak fouten waardoor de klemtoon lijkt op te schuiven naar (soms star) gericht werken om het ‘kunnen’ van de kleuters te verhogen. Cru gezegd, ‘het trainingsprogramma’ om de prestatie snel op te drijven. Onderzoek bedoelt het niet zo, maar bij de klasrealisatie trapt men al eens in die valkuil.

Een kritische blik hierbij lijkt me nodig bij onderwijs aan het jonge kind. Wetende dat ontwikkeling bij deze niet meteen een lineair proces is … om het nog zacht uit te drukken. Terwijl evidence-based onderzoek soms wel lineair ‘denkt’ op korte termijn : een nieuwe impuls geven en dan het effect meten.

Trainen we kleuters niet te vroeg voor gedragsveranderingen die later ook spontaan optreden ?

Meer om meer lijkt de druk over ‘het kunnen’ in de derde kleuterklas toe te nemen. De verwachtingen over de startvaardigheden in de lagere school nemen toe. Bijvoorbeeld bij het aanbod ‘ontluikende geletterdheid’ lijkt me het woord ‘ontluikende’ meer om meer te verdwijnen en wordt de lat verhoogd. Evolueren we niet naar eindtermen in de derde kleuterklas in plaats van ontwikkelingsdoelen? En is dit wel nodig? Zijn we bezig met de spontane ontwikkeling onnodig te willen versnellen? Valt de leerplandruk uit de lagere school ook in de kleuterschool binnen?

Onderzoek is ook op zoek naar de meerwaarde voor ‘kansengroepen’. Welk effect heeft het nieuwe initiatief op kinderen met een lage sociaaleconomische status? Vaak zijn er voor deze jonge kinderen positieve effecten te meten. Oef!! We kunnen hopen op fundamenteel geleerde, blijvende leerwinst en niet op terug verdwijnende opflakkeringen (teaching-to-the-test).

Zijn meetbare zaken de meest belangrijke in de kleuterschool ?

De meer schoolse vaardigheden (leesrichting, aanwijzend tellen, letterherkenning, …) zijn makkelijk observeerbaar en meetbaar. Maar wat met spreekdurf, sociale competentie, verhaalbegrip, ontwikkelen van zelfvertrouwen, muzische ontwikkeling, het ontwikkelen van een positief zelfbeeld … Minder meetbaar en daardoor minder in beeld, maar niet minder belangrijk. Toch? Maar minder meetbaar, betekent jammer genoeg ook minder opgenomen in effectonderzoeken.

Breed beeld over ontwikkeling of som van vele kleine vaardigheden ?

De idee om breed naar kinderen te kijken, competenties breed/holistisch te bekijken verliest terrein. Competenties en vaardigheden bij kleuters opsplitsen in lange aanvinklijsten neemt weer toe. Misschien is dit een indirect, ongewenst en ongewild gevolg van het M-decreet, waarbij kindgericht kijken terrein verliest aan ‘normeringen’ en al dan niet ‘aanvaardbare tekorten’. Er is niets mis met analytisch kijken, maar het kind wordt al eens vergeten. L’histoire se répète.

Ik wil vooral niet pleiten tégen praktijkgericht onderzoek vanuit een conservatieve reflex om alles bij het oude te laten. Maar wel om het evenwicht te bewaren tussen breed inzetten op ontwikkeling om er later ruim de vruchten van te plukken in combinatie met aantoonbare accenten uit onderzoek. Kies geen verkeerde vertalingen zoals ‘trainingssucces’ bij jonge kinderen.

Moet ‘onderwijs aan het jonge kind’ geen brede voedingsbodem aanreiken met een variatie aan ontwikkelingskansen, met inderdaad een wat risicovollere vaagheid over waar je landt… of strandt ?

Filip Van Keer

 

Bron :

Een gedachte over “Training in de kleuterklas : onbedoelde effecten van onderzoek? Een opinie, niet-evidence-based.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s